Krems, kościół św. Wita

Krems, kościół św. Wita
Krems, kirche St. Veit

Lokalizacja:  Krems an der Donau, Pfarrplatz (48.411808, 15.599902)
Budowa: 1616 – 1630
Architekt:  Cypriano Blasino
Styl: barok

HISSTORIA. Pierwsza wzmianka o kościele św. Wita pochodzi z 1178 r. W XIII w. kościół został przebudowany lub wzniesiony od podstaw w stylu gotyckim. W latach 1616 – 1630 budowniczy Cypriano Blasino wzniósł na miejscu poprzedniego obecny kościół, który jest jedną z najwcześniejszych świątyń barokowych w Austrii. W XVIII w. wnętrze kościoła uzyskało późnobarokowy wystrój. W 1798 r. podwyższono gotycką wieżę nadając jej obecny wygląd.

ARCHITEKTURA. Barokowy kościół złożony jest z obszernej pięcioprzęsłowej nawy ujętej po bokach kaplicami i węższego dwuprzęsłowego prezbiterium zamkniętego półkoliście. Od południa na wysokości drugiego przęsła dostawiona jest wysoka dzwonnica, na wysokości czwartego przęsła znajdują się duże kaplice, tworząc pozory transeptu. Fasadę od zachodu poprzedza niewielki przedsionek ujęty niskimi wieżyczkami nakrytymi półcebulastymi hełmami. Między wieżyczkami rozmieszczone jest wysokie okno zamknięte półkoliście. Fasadę wieńczy trójkątny szczyt ze spływami i obeliskami oraz rzeźbami świętych Leopolda i Wita. Elewacje boczne nawy opięte są przyporami, które w dolnej części zostały wciągnięte do wnętrza i wydzielają kaplice boczne. Kaplice te oświetlone są dużymi oknami termowymi, w górnej części nawa główna przebita jest okulusami, podobnie jak prezbiterium, które w dolnej części oświetlają duże prostokątne okna zamknięte łukami odcinkowymi. Nawę i prezbiterium nakrywają strome dachy dwuspadowe. Wieża zbudowana na planie kwadratu, do dwóch trzecich wysokości wczesnogotycka, z ostrołukowymi oknami, w najwyższej kondygnacji barokowa, opięta pilastrami i nakryta baniastym hełmem z podwójną latarnią. Ściany wnętrza rozczłonkowane są żłobkowanymi pilastrami podtrzymującymi obiegający gzyms z belkowaniem i gurty sklepień kolebkowych. Kaplice otwarte są do nawy półkolistymi arkadami zwieńczonymi dekoracją rzeźbiarską i malarską.

WYSTRÓJ I WYPOSAŻENIE WNĘTRZA jest przeważnie późnobarokowe i powstało w XVIII w. Sklepienia nawy, prezbiterium i kaplic bocznych pokryte są freskami wykonanymi w 1787 r. przez Johanna Martina Schmidta, zwanego Kremskim Schmidtem. Ołtarz główny wykonał z marmuru Josef Matthias Götz z Pasawy w latach 1733-1735. Obraz w polu głównym tego ołtarza ze sceną Męczeństwa św. Wita namalował w 1734 r. Johann Georg Schmidt, tzw. Schmidt Wiedeński. W północnej kaplicy transeptu w ołtarzu wykonanym z czarnego marmuru umieszczona jest niewielka figura Matki Bożej z około 1420 r. pochodząca z Czech. W jednym z bocznych ołtarzy po prawej stronie umieszczony jest obraz św. Sebastiana namalowany w 1715 r. przez  Martino Altamonte. Josef Matthias Götz obok ołtarza głównego wykonał też ambonę i piękne stalle chóru.

LITERATURA

Knaurs Kulturführer in Farbe Wachau, oprac. zb., München 1985
Knaurs Kulturführer in Farbe Österreich, oprac. zb., Augsburg 1998
Strona internetowa: https://www.domderwachau.at/#mobileSidebarWrapper

Krems, kościół św. Wita

{gallery}austria/dolna_austria/krems_kosciol_sw_wita{/gallery}

Florencja, kościół Santa Maria a Firenze (Badia Fiorentina)

Florencja, kościół Santa Maria a Firenze (Badia Fiorentina)
Firenze, abbazia di Santa Maria a Firenze (Badia Fiorentina)

Lokalizacja: Florencja, Via del Proconsolo (43.770505, 11.257616)
Budowa:  gotyk, barok
Architekt: Arnolfo di Cambio, Matteo Segaloni
Styl: gotyk, barok

HISTORIA. Opactwo benedyktynów we Florencji zostało założone w 978 r. z fundacji Ugo, hrabiego Toskanii. W 1285 r. kościół został gruntowne przebudowany w stylu gotyckim przez florenckiego budowniczego Arnolfo di Cambio, który zmienił orientacje świątyni z apsydą zwrócona w stronę Via del Proconsolo. Koło 1330 r. dobudowano do kościoła wysoką dzwonnicę. W latach 1627-1631 kościół został gruntownie przekształcony według projektu Matteo Segaloni, który ponownie zmianił orientację kościoła na północ-południe.

ARCHITEKTURA. Gotycki kościół przekształcony w okresie baroku posiada układ północ-południe. Kościół złożony jest z prostokątnej nawy ujętej po bokach kaplicami bocznymi, prostokątnego prezbiterium zamkniętego półkolista apsydą oraz wysokiej dzwonnicy dostawionej od północnego =-zachodu. Z elewacji bocznych najbardziej okazała jest elewacja południowa, która dawniej stanowiła zamknięcie prezbiterium. Jest ona trójdzielna, ze środkowa częścią wypełnioną dużymi ślepymi ostrołukowymi oknami i nakrytą trójkątnym szczytem oraz polami bocznymi z wąskimi ostrołukowymi oknami i zwieńczonymi półszczytami. Nawę nakrywa czterospadowy dach namiotowy zaś nawy boczne i prezbiterium nakrywają dachy dwuspadowe. Wewnątrz ściany opięte są pilastrami, dźwigającymi obiegający gzyms, który wydziela górną partię ścian z oknami. Po obu stronach prezbiterium półkoliste arkady wydzielają dwie boczne kaplice. Prezbiterium nakrywa sklepienie kolebkowe a nad nawą drewniany strop kasetonowy wykonany w 1631 r.

Dzwonnica zbudowana na planie ośmioboku, podzielona na kilka kondygnacji, z których każda przebita jest dwudzielnymi ostrołukowymi oknami, szczególnie wydłużonymi w dwóch najwyższych kondygnacjach. Dzwonnicę nakrywa ceglany hełm ostrosłupowy, razem z którym wysokość budowli sięga na 70 metrów.

WYPOSAŻENIE WNĘTRZA. Najcenniejszym obiektem w kościele jest obraz Objawienia Dziewicy św. Bernardowi namalowany przez Filippino Lippi z 1486 r. i umieszczony w ołtarzu na lewo od wejścia. W kaplicach po obu stronach prezbiterium znajdują się dwa XVI-wieczne obrazy: Zesłanie Ducha Świętego, malowany przez Mirabello Cavalori oraz Chrystus na Kalwarii, dzieło Giovan Battista Naldini. Na jednej ze ścian zawieszony jest tez obraz Wniebowzięcie NMP namalowany przez Giorgio Vasari w 1568 r. Na ścianach kościoła znajdują się też interesujące pomniki nagrobne. W warsztacie Bernardo Rossellino powstał pomnik Gianozzo Pandolfini (zm. 1456), Mino da Fiesole wyrzeźbił pomnik Bernardo Giugni (zm. 1456), prawnika i dyplomaty, ten sam rzeźbiarz wykonał w latach 1466-1481 nagrobek Ugo z Toskanii, fundatora opactwa oraz dossale Neroni (dossale to tylnia ściana retabulum ołtarza), w formie potrójnej arkady z płaskorzeźbami Matki Bożej z Dzieciątkiem oraz świętymi Leonardem i Wawrzyńcem. Na ścianach zachowały się fragmenty średniowiecznych fresków przypisywane Nardo di Cione.

Portal prowadzący do klasztoru od ulicy via del Proconsolo zwieńczony jest lunetą z terakotową rzeźbą Matki Bożej z Dzieciątkiem w otoczeniu aniołów z przełomu XV i XVI w. przypisywaną Benedetto Buglioni.

LITERATURA

Knaurs Kulturführer in Farbe, Florenz und Toskana, Augsburg 1998
Wirtz R.C., Florencja. Sztuka i architektura, wyd. Ullmann 2008

Zucconi G., Florence an architectural guide, Verona 1995

Florencja, kościół Santa Maria a Firenze (Badia Fiorentina)

{gallery}wlochy/toskania/florencja_badia_fiorentina{/gallery}

Kościoły we Florencji opisane na stronie zabytkowekoscioly.net

Florencja, katedra Santa Maria del Fiore
Florencja, kościół Santa Croce
Florencja, kościół Santa Maria Novella
Florencja, kościół San Lorenzo
Florencja, kościół San Spirito
Florencja, kościół Santa Trinita
Florencja, kościół San Miniato al Monte
Florencja, kościół Santa Maria a Firenze (Badia Fiorentina)
Florencja, kościół Santissima Annunziata
Florencja, kościół Ognissanti
Florencja, kościół Orsanmichele
Florencja, kościół Sant’Ambrogio
Florencja, kościół San Marco
Florencja, kościół San Giovannino degli Scolopi
Florencja, kościół San Salvatore al Monte

Ratyzbona, katedra św. Piotra

Ratyzbona, katedra św. Piotra
Regensburg, dom St. Peter

Lokalizacja: Ratyzbona, Domplatz 1 (49.019478, 12.098384)
Budowa:
 1275 – około 1500, 1859 – 1872
Budowniczy:
 Mistrz Ludwig
Styl:
 gotyk, neogotyk

HISTORIA. Diecezja w Ratyzbonie została założona w 739 r. a pierwsza katedra św. Piotra została potwierdzone źródłowo w 788 r. W jej miejsce w 2. połowie X w. zbudowano romańską katedrę jako trójnawową bazylikę zamkniętą apsydą, która około 1000 r. została rozbudowana o transept i dwie wieże. Katedra była w XII w. dwukrotnie niszczona przez pożary w 1156 r. i 1172 r. Po kolejnych pożarach świątyni z 1272 i 1273 rozpoczęto budowę obecnej gotyckiej katedry. Prace budowlane rozpoczęto w 1275 r. a w 1295 r. budowniczym świątyni został Mistrz Ludwig, który wykonał nowe plany kościoła wzorowane na klasycznych katedrach francuskich. Do końca XIV w. wzniesiono prezbiterium, transept i dwa przędła korpusu nawowego. Do około 1460 r. ukończono korpus nawowy a około 1500 r. ukończono wieże zachodnie, które nakryto ostrosłupowymi hełmami. Przez XV w. pracami budowlanymi kierowało kilku budowniczych z rodu Roriczerów: Wenzel, Konrad, Matthäus i Wolfgang. Prace budowlane przy katedrze zostały przerwane około 1525 r. wraz nadejściem reformacji. W pierwszej połowie XVII w. trzy przęsła nawy głównej zostały nakryte sklepieniami. W 1697 r. nad skrzyżowaniem naw wzniesiono kopułę, którą zaprojektowali bracia Giovanni i Giovanni Battista Carlone. Po 1834 r. przeprowadzono gruntowną regotycyzację wnętrza usuwając wszystkie barokowe elementy, w tym także kopułę. W latach 1859-1872 przeprowadzono ostatnią rozbudowę katedry, w czasie której wzniesiono wieże zachodnie i iglicę nad transeptem. W czasie II wojny światowej katedra podobnie jak centrum Ratyzbony nie ucierpiała w wyniku alianckich nalotów.

ARCHITEKTURA. Gotycka katedra w Ratyzbonie została zbudowana na wzór katedr francuskich, jest jednak pozbawiona obejścia z wieńcem kaplic. Złożona jest z trójnawowego, pięcioprzęsłowego korpusu bazylikowego, transeptu i trzech naw prezbiterium zamkniętych pięciobocznie, z których nawa środkowa jest trójprzęsłowa zaś nawy boczne są dwuprzęsłowe. Od zachodu kościół poprzedza dwuwieżowa fasada. Po bokach środkowej nawy chóru dostawione są zakrystie będące przedłużeniem naw bocznych.

Elewacje. Na zewnątrz ściany kościoła opięte są przyporami zwieńczonymi pinaklami oraz łukami oporowymi ponad nawami bocznymi. Środkową nawę chóru oświetlają wielkie cztero- i sześciodzielne ostrołukowe okna z maswerkami. Nawy boczne prezbiterium przebite są lancetowatymi ostrołukowymi oknami dwudzielnymi z maswerkami. Transept podzielony na dwie kondygnacje, w dolnej części z pierwszego etapu budowy, pozbawiony okiem i z ostrołukowym portalem w przyziemiu. W tympanonie portalu umieszczone są kamienne posągi świętych Piotra i Pawła z około 1360/1370 r. a powyżej rzeźba Ukrzyżowania Chrystusa z około 1320 r. W górnej kondygnacji znajduje się wielkie ostrołukowe okno dziewięciodzielne z maswerkiem a całość wieńczy trójkątny szczyt z pinaklami i kwiatonem. Korpus nawowy także podzielony na dwie kondygnacje, w górnej części rozmieszczone są wielkie pięciodzielne okna ostrołukowe z maswerkami a w dolnych partiach pary wąskich dwudzielnych ostrołukowych okiem z maswerkami. Na południowej ścianie nawy południowej umieszczona jest gotycka rzeźba Żydowskiej Maciory.

Fasada zachodnia z dwiema potężnymi wieżami, do trzeciej kondygnacji gotyckimi, powyżej neogotyckimi i zwieńczonymi ażurowymi hełmami. Wieże opięte są masywnymi przyporami i podzielone na cztery kondygnacje. Pomiędzy wieżami mieści się trzykondygnacyjna środkowa część fasady zwieńczona trójkątnym szczytem z wieżyczką. W przyziemiu fasady znajduje się gotycki portal główny wykonany w latach 1405-1410 o bardzo bogatej dekoracji rzeźbiarskiej i poprzedzony trójbocznym otwartym przedsionkiem. Przedsionek otwarty jest dwiema ostrołukowymi arkadami podpartymi na potężnym filarze i zwieńczony maswerkową attyką. Tympanon i archiwolty portalu pokryte są płaskorzeźbami przedstawiającymi sceny z życia Marii Panny. W trzech strefach tympanonu umieszczone są sceny Śmierci i pochówku Maryi, Wniebowzięcia i Koronacja Matki Bożej na Królową Nieba. Na filarze kruchty i w ościeżach portalu znajdują się posągi świętych Piotra i innych apostołów oraz diakonów Szczepana, Wawrzyńca.

Wewnątrz ściany podzielone są na trzy kondygnacje. W najwyższej kondygnacji rozmieszczone są duże ostrołukowe okna, poniżej znajduje się rząd okien triforium, wreszcie w przyziemiu ostrołukowe profilowane arkady otwarte do naw bocznych. Wnętrza nakryte są sklepieniami krzyżowo-żebrowymi wspartymi na czworobocznych filarach wiązkowych.

WYSTRÓJ I WYPOSAŻENIE WNĘTRZA. Ołtarz główny kościoła został wykonany w latach 1695-1785 ze srebra i złoconej miedzi przez złotników z Augsburga. Największy udział w powstaniu ołtarza miał Georg Ignaz Bauer, który nadał mu ostateczną formę. W pierwszej kolejności wykonano popiersia Maryi i św. Józefa, w 1731 r. antepedium z płaskorzeźbą św. Jana Nepomucena, potem powstały popiersia świętych Piotra i Pawła oraz świeczniki i krzyż ołtarzowy, wreszcie Bauer ukończył ołtarz wykonując jego konstrukcję w 1785 r. Na lewo od ołtarza ustawione jest późnogotyckie sakramentarium wykonane przez budowniczych kościoła Matthäusa Roriczera i Wolfganga Roriczera w latach 1493-1495. W kościele znajduje się kilka gotyckich ołtarzy z XIV i XV w., w formie baldachimów otwartych ostrołukowymi arkadami wspartymi na kolistych filarach i zwieńczonych wimpergami z kwiatonami. Przy pierwszym filarze nawy południowej ustawiona jest późnogotycka ambona wykonana w 1482 r. przez Matthäusa Roriczera. W sąsiedztwie południowego portalu znajduje się studnia w późnogotyckiej architektonicznej obudowie, wykonanej około 1470/80 r. i ukończonej przez Wolfganga Roriczera w 1500 r. W kościele znajduje się cenny zespół gotyckich rzeźb. Najstarsze z nich są dwie postacie ze sceny Zwiastowania (Maria i Anioł) wykonane w 1285 r. Są też dwa posągi konne: św. Jerzego i św. Marcina wykonane w 1325 r. Katedra w Ratyzbonie posiada jeden z najcenniejszych w Niemczech zespołów średniowiecznych witraży. We wszystkich oknach chóru znajdują się witraże wykonane w latach 1300-1370. Witraże w wielkim oknie transeptu powstały około 1330 r. Poniżej w rzędzie okien triforium zachowały się witraże późnoromańskie z około 1230 r., pochodzące z wcześniejszej katedry. Witraże w nawie południowej pochodzą z lat 1325-1370. Z kolei w oknach nawy północnej znajdują się witraże z około 1330 r. oraz późniejsze z około 1430-1450.

LITERATURA

Knaurs Kulturführer in Farbe Niederbayern und Obepfalz, opr. zb., München 1995
Strona internetowa: https://www.historisches-lexikon-bayerns.de/Lexikon/Regensburg,_Dom#Geschichte_des_Vorgängerbaus

Ratyzbona, katedra św. Piotra

{gallery}niemcy/bawaria/ratyzbona_katedra{/gallery}

Opole Lubelskie, kościół Wniebowzięcia NMP

Opole Lubelskie, kościół Wniebowzięcia NMP

Lokalizacja: Opole Lubelskie, Popijarska 2 (51.146564, 21.968315)
Budowa: 1650-1675, 1744-1749
Architekt: Antoni Franciszek Majer
Styl:  wczesny i późny barok

HISTORIA. Kościół został zbudowany w latach 1650-1675 z fundacji Jerzego Słupeckiego. Od 1743 r. świątynia przeszła w ręce zakonu pijarów, sprowadzonych przez Jana Tarło, właściciela dóbr opolskich. W latach 1744-1749 przeprowadzono rozbudowę kościoła według projektu architekta Antoniego Franciszka Majera z fundacji Jana Tarły, wojewody sandomierskiego. Dobudowano wtedy nawy boczne i przebudowano kaplicę północną z przeznaczeniem na mauzoleum wojewody. W kolejnych latach przeprowadzono dalsze prace budowlane i przy wystroju wnętrza z fundacji wdowy po wojewodzie, Elżbiety z Branickich Tarłowej. W miejscowym klasztorze pijarów przez klika lat przebywał ks. Piotr Ściegienny. W 1864 r. po upadku powstania styczniowego władze carskie dokonały kasaty zakonu pijarów i odtąd kościół w Opolu Lubelskim przeszedł pod opiekę księży diecezjalnych.

ARCHITEKTURA. Korpus kościoła wzniesiony w stylu wczesnobarokowym zaś kaplice i nawy boczne są późnobarokowe. Złożony jest z czteroprzęsłowej nawy głównej, ujętej po bokach nawami bocznymi (oddzielonymi od niej), węższego prezbiterium zamkniętego trójbocznie z kaplicami po bokach w formie transeptu. Od frontu kościół poprzedza trójdzielna i dwukondygnacjowa fasada z cofniętą częścią środkową ujętą po bokach wysuniętymi do przodu wieżami. W górnej kondygnacji części środkowej, zwieńczonej trójkątnym naczółkiem i podzielonej pilastrami, znajduje się płaskorzeźbiona scena Wniebowzięcia NMP a po bokach konchowe wnęki z posągami świętych biskupów Wojciecha i Stanisława. Fasadę wieńczy odcinkowy szczyt ze stiukową gołębicą Ducha Świętego ujęty spływami wolutowymi. Wieże są dwukondygnacjowe, zbudowane na planie kwadratu, opięte pilastrami i nakryte barokowymi hełmami z latarniami. Elewacje boczne nawy podzielone są parami pilastrów podtrzymujących gzyms z belkowaniem, między nimi rozmieszczone są duże okna zamknięte półkoliście. Kaplice boczne zbudowane są na planie kwadratu, w narożnikach opięte pilastrami i nakryte czteropołaciowymi kopułami z latarniami. Na elewacji kaplicy północnej znajdują się stiukowe kartusze z herbami: Ślepowron Krasińskich, Gryf Branickich i Topór Tarłów. Nawę główną i prezbiterium nakrywają dachy dwuspadowe rozdzielone wczesnobarokowym szczytem. Nad nawami bocznymi dachy jednospadowe. Wewnątrz nawę główną nakrywa sklepienie kolebkowe z lunetami. Nawa otwarta jest do prezbiterium półkolistą arkadą tęczy. Chór muzyczny wsparty jest na trzech półkolistych arkadach. Nawy boczne nakryte są sklepieniami kolebko-krzyżowymi wspartymi na podwójnych gurtach spływających na pary przyściennych pilastrów. Kaplice nakryte są sklepieniami kopulastymi z lunetami.

WYSTRÓJ I WYPOSAŻENIE WNĘTRZA. Ściany i sklepienia kościoła pokrywa późnobarokowa polichromia wykonana przed rokiem 1753 przez Antoniego Dembickiego, przemalowana w dolnych partiach w końcu XIX w. Kościół posiada jednolite późnobarokowe wyposażenie wnętrza. W prezbiterium ustawiony jest późnobarokowy ołtarz główny wykonany przez pochodzącego z Wiednia Johanna Eliasa Hoffmana. W ołtarzu głównym umieszczony jest obraz Matki Bożej z Dzieciątkiem, namalowany w 1745 r. przez Antoniego Dembickiego. Poniżej bogato rzeźbione tabernakulum w formie kuli otoczonej postaciami aniołków i nakryte baldachimem.

Po obu stronach nawy głównej znajdują się cztery ołtarze posiadające formę płytkich półkolistych wnęk mieszczących obrazy świętych przypisywane Szymonowi Czechowiczowi. W nawie znajdują się jeszcze ambona i chrzcielnica z rzeźbą Chrystusa. Na chórze umieszczone są 16-głosowe organy firmy Rieger.

Na zewnątrz kościoła zachowała się tablica upamiętniająca pobyt w Opolu króla Stanisława Augusta Poniatowskiego w 1787 r. po drodze do Kaniowa na spotkanie z carycą Katarzyną II.

DZWONNICA wolnostojąca, pełniąca funkcję bramy, zbudowana w 1751 r. z fundacji Zofii z Krasińskich Tarłowej.

LITERATURA

Sztuka polska, T. 5, Późny barok, rokoko i klasycyzm – XVIII wiek, oprac. zb., Warszawa 2016
http://www.paropolelub.natan.pl/kosciol.html

Opole Lubelskie, kościół Wniebowzięcia NMP

{gallery}polska/lubelskie/opole_lubelskie_kosciol{/gallery}

Cottbus, kościół św. Mikołaja

Cottbus, kościół św. Mikołaja
Cottbus, Oberkirche St. Nicolai

Lokalizacja: Cottbus, Oberkirchplatz 12 (51.761199, 14.336671)
Budowa: XV – XVI w.
Styl: późny gotyk

HISTORIA. Pierwsze wzmianki o kościele św. Mikołaja pochodzą z 1156 r. Najstarszą częścią kościoła jest dolna część wieży zachodniej, która została wzniesiona na przełomie XIV i XV w. Budowę obecnego kościoła rozpoczęto w 1. połowie XV w. od wzniesienia prezbiterium. Korpus halowy wznoszono od połowy XV w. do początku XVI w. Wtedy też cały kościół został nakryty sklepieniami a wieża została podwyższona. W 1537 r. w związku z przejściem mieszczan Cottbus na luteranizm kościół stał się świątynią protestancką. W 1685 r. wieża została nakryta barokowym hełmem. W 1945 r. w czasie obrony miasta przed armią sowiecką kościół doszczętnie spłonął. W 1946 r. zawaliła się część sklepień kościoła, które zostały odbudowane dopiero w 1960 r.

ARCHITEKTURA. Późnogotycki kościół złożony jest z ośmioprzęsłowego, halowego korpusu nawowego z niewyodrębnionym prezbiterium zamkniętym wielobocznym obejściem. Od zachodu kościół poprzedza wieża, od północy na wysokości prezbiterium dostawiona jest dwuprzęsłowa zakrystia z ośmioboczną kaplicą chrzcielną zaś od południa do korpusu przylega dwuprzęsłowa kaplica z wieloboczną kruchtą. Na zewnątrz kościół i przybudówki opięte są przyporami między którymi rozmieszczone są duże okna ostrołukowe z maswerkami, trój- i czterodzielne. Nawę główną nakrywa wysoki dach dwuspadowy a nad nawami bocznymi obniżone dachy jednospadowe. Do wnętrza prowadzą profilowane, ostrołukowe portale. Wieża jest częściowo wtopiona w korpus, czworoboczna w dolnej części, wyżej przechodząca w ośmiobok i nakryta hełmem barokowym z latarnią. Zakrystia i kaplica południowa nakryte są stromymi dachami dwuspadowymi i ozdobione schodkowymi szczytami z ostrołukowymi blendami. Kaplica chrzcielna nakryta jest ostrosłupowym hełmem. Wnętrze kościoła nakrywają sklepienia gwiaździste o różnorodnych rysunkach, w korpusie wsparte na ośmiobocznych filarach.

WYPOSAŻENIE WNĘTRZA. Większość zabytkowego wyposażenia kościoła uległa zniszczeniu pod koniec II wojny światowej. Zachował się jedynie barokowy ołtarz główny z 1661 r. wykonany przez Andreasa Schultze z Torgau, który w 1945 r. został częściowo uszkodzony. Ołtarz ozdobiony jest płaskorzeźbami Narodzenia Pańskiego, Ostatniej Wieczerzy oraz Zmartwychwstania Chrystusa. W  nawie umieszczona jest barokowa ambona z 1736 r., przeniesiona z kościoła franciszkanów we Frankfurcie nad Odrą. Interesującym zabytkiem jest też barokowa chrzcielnica z XVII w., wykonana z piaskowca i pokryta złoconą blachą. Na chórze muzycznym ustawiony jest barokowy prospekt organowy, wykonany w 1759 r. przez Johanna Gottfrieda Stechera. W kościele znajduje się też kilka epitafiów, z których najstarsze pochodzą z XVI w. Na kilku filarach chóru zachowały się fragmenty gotyckich malowideł z 2. połowy XIV w.

LITERATURA

Adamiak J., Pillep R., Zabytki Architektury i sztuki NRD, Przewodnik, wyd. ARKADY 1989
Knaurs Kulturführer in Farbe. Brandenburg, Augsburg 1998
Strona internetowa: https://www.stadtmuseum-cottbus.de/cottbus-lexikon-detail/oberkirche-st-nikolai.html

Cottbus, kościół św. Mikołaja

{gallery}niemcy/brandenburgia/cottbus_kosciol_sw_mikolaja{/gallery}

Pietrasanta, kościół Sant’Agostino

Pietrasanta, kościół Sant’Agostino
Pietrasanta, chiesa di Sant’Agostino
Pietrasanta, kościół św. Augustyna

Lokalizacja: Pietrasanta, Via Sant Agostino 1 (43.957605, 10.232835)
Budowa: XIV w.
Styl: gotyk, renesans

HISTORIA. Kościół został zbudowany w XIV w. dla zakonu augustianów. W 1780 r. została wzniesiona dzwonnica.

ARCHITEKTURA. Gotyckio-renesansowy kościół złożony jest z wydłużonej nawy, zamkniętej krótkim kwadratowym prezbiterium, przy którym od północy dostawiona dzwonnica. Fasada kościoła w dolnej części rozczłonkowana jest trzema wielkimi, ślepymi, półkolistymi arkadami, w górnej części zwieńczona jest galerią ostrołukowych arkad w kształcie trójliści, wspartych na smukłych kolumnach. W środkowej arkadzie dolnej kondygnacji umieszczony jest portal wejściowy z półkolistą lunetą nad nim, w której umieszczona jest brązowa płaskorzeźba Zwiastowania, wykonana w 2003 r. przez Igora Mitoraja, polskiego artystę działającego w Pietrasanta. Kościół nakrywa wspólny spłaszczony dach dwuspadowy. Dzwonnica zbudowana jest na planie kwadratu, w najwyższej kondygnacji ujęta wazonami i nakryta barokowym hełmem. Wewnątrz nawa nakryta jest otwartą drewnianą więźbą dachową. Arkada tęczy wydzielająca prezbiterium jest ostrołukowa. Posadzka kościoła ułożona jest trzech poziomach co jest wynikiem znacznego nachylenia terenu, na którym wzniesiono świątynię.

WYPOSAŻENIE WNĘTRZA. W kościele zachowało się dziesięć ołtarzy, w większości barokowych z XVII i XVIII w. Znajdują się w nich m.in. obrazy takich toskańskich malarzy jak Astolfo Petrazzi: Niepokalane Poczęcie i Matka Boża Różańcowa z XVII w. oraz Francesco Curradi: Ukrzyżowanie z około 1650 r. Najstarszy jest jednak renesansowy ołtarz ustawiony jako pierwszy na lewo od wejścia. W lunecie ołtarza umieszczony jest obraz Zdjęcie z Krzyża, dzieło XVI-wiecznego malarza z Lukki, Zacchia il Vecchio. W posadzce kościoła zachowały się XV-wieczne płyty nagrobne a na ścianach fragmenty fresków z XIV i XV w.

LITERATURA

Knaurs Kulturführer in Farbe, Florenz und Toskana, Augsburg 1998
Strona internetowa: https://www.comune.pietrasanta.lu.it/allegati/turismo/sapere1.htm

Pietrasanta, kościół Sant’Agostino 

{gallery}wlochy/toskania/pietrasanta_sant_agostino{/gallery}

Enns, kościół św. Wawrzyńca

Enns, kościół św. Wawrzyńca
Enns. kirche St. Laurenz

Lokalizacja:  Enns, Basilikastrasse (48.218480, 14.466730)
Budowa: 1290 – 1323
Styl: gotyk

HISTORIA. Pierwszy wczesnochrześcijański kościół na tym miejscu wzniesiono w IV/V w. na pozostałościach rzymskich budowli z II w. n.e. Obecny kościół został zbudowany na przełomie XIII i XIV w., między 1290 a 1323 r. W latach 1960-1966 przeprowadzono w kościele prace archeologiczne, w czasie których odkryto relikty budowli pod posadzką.

ARCHITEKTURA. Gotycki kościół złożony z pięcioprzęsłowego, trójnawowego pseudobazylikowego korpusu i trójprzęsłowego prezbiterium zamkniętego ścianą prostą. Od południa przy zachodnim przęśle dostawiona jest kwadratowa wieża nakryta barokowym hełmem. Prezbiterium na zewnątrz opięte jest uskokowymi przyporami, między którymi od wschodu rozmieszczone są smukłe ostrołukowe okna z maswerkami, dwu i trójdzielne. Powyżej trójkątny szczyt, w dolnej części rozczłonkowany ślepymi ostrołukowymi arkadami. Od południa okna prezbiterium także ostrołukowe z maswerkami, cztero- i trójdzielne oraz jedno wąskie lancetowate. Ściany naw bocznych opięte są przyporami i przebite mniejszymi oknami ostrołukowymi, dwudzielnymi z  maswerkami. Wschodnia ściana korpusu z ostrołukowym portalem w przyziemiu i rozetą powyżej, zamknięta jest trójkątnym szczytem. Nawę główną i prezbiterium nakrywa wspólny dach dwuspadowy. Nad nawami bocznymi dachy jednospadowe. Wewnątrz nawa główna otwarta jest do niskich naw bocznych ostrołukowymi arkadami. Prezbiterium od nawy głównej oddziela ostrołukowy łuk tęczy. Nawa Głowna, nawy boczne i prezbiterium nakryte są sklepienia krzyzowo-żebrowymi.

WYPOSAŻENIE WNĘTRZA. W kościele zachowało się sporo cennych zabytków sztuki, przeważnie z okresu średniowiecza. W prezbiterium i przy łuku tęczy ustawione są dwa gotyckie sakramentaria z 1480 i 1486 r. Cenne są też gotyckie rzeźby Madonny z Lorch z około 1330 r. i  Pieta z 1430 r. W prezbiterium za ołtarzem znajdują się odkryte relikty rzymskich budowli. W nawie północnej zachowały się fragmenty gotyckich fresków z XIV w.

Na ścianie sąsiadującego z kościołem Karneru umieszczona terakotowa grupa rzeźbiarska Ecce Homo, z Piłatem w stroju wezyra tureckiego z około 1690 r.

LITERATURA

Knaurs Kulturführer in Farbe Österreich, oprac. zb., Augsburg 1998
Strona internetowa: https://www.dioezese-linz.at/enns-stlaurenz

Enns, kościół św. Wawrzyńca

{gallery}austria/gorna_austria/enns_kosciol_sw_wawrzynca{/gallery}

Piza, kościół Santo Stefano dei Cavalieri

Piza, kościół Santo Stefano dei Cavalieri
Pisa, chiesa di Santo Stefano dei Cavalieri

Lokalizacja: Pisa, Piazza dei Cavalieri 1 (43.719321, 10.400996)
Budowa: 1565 – 1567
Architekt: Giorgio Vasari
Styl: barok

HISTORIA. Kościół został zbudowany w latach 1565-1567 według projektu Giorgio Vasari, malarza i architekta czynnego na dworze Medyceuszy, na miejscu rozebranego w tym celu kościoła San Sebastiano. Kamień węgielny pod budowę kościoła dla Zakonu rycerzy Świętego Stefana, papieża i męczennika, położył Cosimo I de Medici (Kosma I Medyceusz). Zadaniem zakonu była obrona włoskiego wybrzeża przed atakami floty Tureckiej i muzułmańskich piratów. W latach 1570-1572 dobudowano do kościoła dzwonnicę, także według projektu Giorgio Vasari. W 1859 r. kościół został powiększony o niskie nawy boczne.

ARCHITEKTURA. Barokowy kościół złożony z szerokiej prostokątnej nawy z dobudowanymi nawami bocznymi i krótkim prezbiterium zakończonym półkolistą apsydą. Nad południowo-wschodnią częścią kościoła wznosi się wysoka dzwonnica. Fasadę kościoła miał zaprojektować Giovanni de Medici, pasierb Cosimo I. Jest ona podzielona na dwie kondygnacje, rozczłonkowana kolumnami i pilastrami oraz pokryta okładziną z białego marmuru z Carrary. W środkowym polu dolnej kondygnacji, w płytkiej wnęce, znajduje się portal wejściowy nakryty trójkątnym przerwanym naczółkiem z herbem Zakonu rycerzy Świętego Stefana. Wnękę ujmują dwie kolumny podtrzymujące odcinkowy naczółek. W środkowym polu górnej kondygnacji umieszczony jest kartusz z herbem rodu Medyceuszy, w bocznych polach rozmieszczone są prostokątne otwory okienne. Fasadę wieńczy trójkątny szczyt z malowanym herbem zakonu, ujęty po bokach spływami z obeliskami. Elewacje niskich naw bocznych są nieco cofnięte w stosunku do środkowej części fasady. Znajdują się w nich portale wejściowe nakryte przerwanymi trójkątnymi naczółkami. Nawę główną nakrywa spłaszczony dach dwuspadowy, nad apsydą prezbiterium koncha zaś nad nawami bocznymi dachy jednospadowe. Dzwonnica nadbudowana nad korpusem, kwadratowa, w dolnej części przebita z każdej strony dużymi półkolistymi otworami wypełnionymi parami kolumn, wspartymi na balustradach i podtrzymującymi odcinki belkowania. Najwyższa kondygnacja dzwonnicy otoczona jest balustradą, przebita okulusami i nakryta ostrosłupowym hełmem. Wewnątrz prostokątna nawa nakryta jest stropem płaskim i otwarta do naw bocznych parami dużych prostokątnych portali nakrytych trójkątnymi tympanonami. Prezbiterium od nawy oddziela półkolista arkada tęczy. Prezbiterium nakryte jest pozorną kopułą a apsyda konchą

WYSTRÓJ I WYPOSAŻENIE WNĘTRZA. Strop nawy pokrywa drewniany sufit o niezwykle bogatej dekoracji snycerskiej, wykonany w 1604 r. przez Bartlomeo Atticciati. Na suficie znajduje się sześć malowanych paneli przedstawiających epizody z historii Zakonu św. Stefana, wykonanych przez florenckich malarzy m.in. Jacopo Ligozzi i Christofano Allori. W prezbiterium umieszczony jest późnobarokowy ołtarz główny wykonany w latach 1702-1709 przez Giovanni Battista Foggini z rzeźbami św. Stefana papieża i alegoriami Religii i Wiary. W ołtarzu przechowywane są relikwie św. Stefana przewiezione do Pizy z Trani w 1682 r. Na lewo od prezbiterium umieszczony jest obraz Ukamienowanie św. Szczepana, malowany przez Giorgio Vasari w 1571 r. Z innych obrazów warto zobaczyć Boże Narodzenia Agnolo Bronzino z 1564 r. i Matka Boża z Dzieciątkiem w towarzystwie św. Józefa i św. Stefana namalowany przez Aurelio Lomi. Przy lewej ścianie umieszczona jest barokowa ambona wykonana z polichromowanego marmuru przez florenckiego artystę Chiarissimo Fancelli w 1627 r. Ten sam rzeźbiarz wykonał dwie marmurowe kropielnice zaprojektowane przez Giorgio Vasari. Na ścianach nawy zawieszone są liczne trofea wojenne zdobyte na muzułmańskich okrętach, wśród których wyróżniają się flagi. Na wschodniej ścianie nawy, po obu stronach ołtarza głównego umieszczone są dwie szafy organowe, zaprojektowane przez Giorgio Vasari, w którym znajdują się współczesne organy.

LITERATURA

Knaurs Kulturführer in Farbe, Florenz und Toskana, Augsburg 1998
Strona internetowa: https://www.visitapisa.it/chiesa-santo-stefano-dei-cavalieri-pisa/

Piza, kościół Santo Stefano dei Cavalieri

{gallery}wlochy/toskania/piza_santo_stefano{/gallery}

Inne kościoły w Pizie opisane na stronie zabytkowekoscioly.net

Piza, katedra Santa Maria Assunta
Piza, kościół Santa Caterina
Piza, kościół Santa Maria della Spina
Piza, kościół Santo Stefano dei Cavalieri

Rydzyna, kościół św. Stanisława

Rydzyna, kościół św. Stanisława

Lokalizacja: Rydzyna, Kościelna 1, powiat Leszno  (51.787341, 16.668440)
Budowa:  1746 – 1751
Architekt: Karl Martin Frantz
Styl: późny barok

HISTORIA. Obecny kościół został zbudowany w latach 1746-1751 z fundacji księcia Aleksandra Józefa Sułkowskiego według projektu architekta Karla Martina Frantza z Legnicy.

ARCHITEKTURA. Późnobarokowy kościół złożony z obszernej ośmiobocznej, dwuprzęsłowej nawy, węższego prezbiterium zamkniętego ścianą prostą i wieży z przedsionkiem w przyziemiu od zachodu. Prezbiterium po bokach ujęte jest przybudówkami zakrystyjnymi i emporami nad nimi. Nad wejściem umieszczony jest kartusz z herbem Sulima Sułkowskich. Wewnątrz filary przyścienne opięte są parami pilastrów, które podtrzymują obiegający gzyms z belkowaniem i wydzielają płytkie boczne wnęki ołtarzowe. W filarach wydzielających nawy umieszczone są półkoliste wnęki z posągami świętych. Nad przedsionkiem znajduje się empora organowa wsparta na arkadzie o spłaszczonym łuku odcinkowym. Nawa nakryta jest sklepieniem żaglastym, podobnie jak prezbiterium, którego apsyda dodatkowo nakryta jest konchą.

WYSTRÓJ I WYPOSAZENIE. Wystrój wnętrza jest późnobarokowy został wykonany według projektu Karla Martina Frantza przez działających tu sztukatorów Christiana Grünewalda ze Śląska do 1767 r. i Ignatza Graffa z Prus w latach 1785-1786. Ołtarz główny zaprojektowany przez Karla Martina Frantza ujęty jest po bokach odcinkami gzymsu z belkowaniem, podtrzymywanymi przez pary kolumn i pilastry, z przerwanym naczółkiem po środku, stiukowymi rzeźbami Boga Ojca i Ducha Świętego pod postacią Gołębicy wykonanymi przez Christiana Grünewalda oraz obrazem Chrystusa Ukrzyżowanego w polu środkowym. Za ołtarzem głównym umieszczona jest gotycka płyta nagrobna Jana z Czerniny (zm. 1423) z płaskorzeźbioną postacią zmarłego. Także pozostałe ołtarze boczne mają formę architektoniczną i są ozdobione bogatą dekoracją stiukową. Dwa narożne ołtarze ujęte są kolumnami i zwieńczone przerwanymi naczółkami odcinkowymi. Dwa boczne ołtarze ujmują pary pilastrów i nakrywają trójkątne tympanony. W polach środkowych ołtarzy umieszczone są barokowe obrazy m.in. Matki Bożej Łaskawej i św. Jana Kalasantego.

LITERATURA

Sztuka polska, T. 5, Późny barok, rokoko i klasycyzm – XVIII wiek, oprac. zb., Arkady 2016
Strona internetowa: https://rydzyna.pl/dla-turysty/zabytki/kosciol-w-rydzynie/

Rydzyna, kościół św. Stanisława 

{gallery}polska/wielkopolskie/rydzyna_kosciol_sw_stanislawa{/gallery}

Monachium, katedra Najświętszej Marii Panny

Monachium, katedra Najświętszej Marii Panny
München, Frauenkirche

Lokalizacja:  Monachium, Frauenplatz 1  (48.138587, 11.573516)
Budowa: 1468-1488
Architekt: Jörg von Halsbach
Styl: późny gotyk

HISTORIA. Pierwotny wczesnogotycki kościół Frauenkirche został zbudowany w 2. połowie XIII w. za panowania księcia Ludwika II Wittelsbacha. Była to trójnawowa bazylika z dwuwieżowym korpusem od zachodu, która w 1271 r. stała się świątynią parafialną. Wzrost liczby mieszkańców miasta oraz poparcie księcia Albrechta IV Wittelsbacha, umożliwiły budowę obecnej wielkiej późnogotyckiej świątyni. Prace przy budowie kościoła prowadzone były w latach 1468-1488 r. pod kierunkiem mistrza budowlanego Jörga von Halsbach. W początkowej fazie budowy w 1472 r. rozebrany został stary kościół. Zakończenie prac budowlanych miało miejsce w 1525 r. kiedy to wieże zostały nakryte cebulastymi hełmami. W 1604 r. dobudowano jeszcze od północy zakrystię. W 1821 r. kościół został podniesiony do rangi świątyni katedralnej dla diecezji Monachium i Fryzyngi. W latach 1858-1861 przeprowadzono całkowitą regotycyzację wnętrza, usuwając całe barokowe wyposażenie. Kościół został zniszczony w wyniku bombardowań lotnictwa alianckiego w latach 1943-1945. Zniszczeniu uległy dachy, sklepienia i prawie całe neogotyckie wyposażenie wnętrza. Odbudowę kościoła rozpoczęto w grudniu 1945 r. Ostatnią gruntowną renowację świątyni przeprowadzono w latach 1990-1994.

ARCHITEKTURA. Jest to ogromnych rozmiarów późnogotycki kościół halowy, którego długość wynosi 109 m, szerokość 40 m a wysokość ścian nawy około 37 m. Obie wieże mają wysokość 98,5 m. Kościół złożony z trójnawowego, siedmioprzęsłowego korpusu halowego z niewyodrębnioną, czteroprzęsłową częścią prezbiterialną z obejściem, zamkniętą pięciobocznie. Do naw bocznych i obejścia przylegając płytkie kaplice, od północy do kościoła dostawiona jest zakrystia i kaplica Sakramentu. Od zachodu kościół poprzedza masyw dwuwieżowy. Na zewnątrz gładkie ściany kościoła przebite są wielkimi cztero- i pięciodzielnymi ostrołukowymi oknami z maswerkami. Korpus nawowy nakrywa stromy dach dwuspadowy załamujący się lekko nad bocznymi kaplicami obiegającymi kościół. Wieże w dolnej części aż do kalenicy dachu czworoboczne, przechodzące powyżej w ośmiobok i nakryte cebulastymi hełmami. Między wieżami w przyziemiu znajduje się główny portal wejściowy ujęty wielką wgłębną ostrołukową arkadą. Portal jest ostrołukowy, zwieńczony kwiatonem i ujęty po bokach pinaklami z rzeźbami Matki Bożej z Dzieciątkiem i Chrystusem Boleściwym z około 1330/1340 r., pochodzącymi z poprzedniego kościoła. Pozostałe portale, pod dwa od południa i pólnocy są również ostrołukowe. Wewnątrz nawa główna i prezbiterium oraz nawy boczne i obejście nakryte są sklepieniami gwiaździstymi wspartymi na ośmiobocznych smukłych filarach. Kaplica wzdłuż naw bocznych i przy obejściu wydzielone są przez wciągnięte do wnętrza przypory i również nakryte są sklepieniami gwiaździstymi.

WYPOSAŻENIE WNĘTRZA. Pierwotne wyposażenie wnętrza uległo rozproszeniu i zniszczeniu w czasie barokizacji i regotycyzacji wnętrza oraz w czasie II wojny światowej. Pomimo tego w kościele zachowało się wiele cennych zabytków sztuki wśród których warto wymienić późnogotyckie witraże oraz mauzoleum cesarza Ludwika IX Wittelsbacha. Jednym z najważniejszych zabytków Frauenkirche jest barokowy pomnik nagrobny cesarza Ludwika IX Bawarskiego (zm. 1347), ustawiony w pierwszym przęśle południowej nawy, wykonany z czarnego marmuru i brązu według projektu Hansa Krumppera w latach 1619-1622. Wewnątrz sarkofagu umieszczona jest marmurowa płyta nagrobna cesarza, pochodząca z gotyckiego pomnika i wykonana w końcu XIV w. przez monachijskiego kamieniarza Hansa Haldnera. Pod emporą organową umieszczone jest epitafium budowniczego kościoła Jörga von Halsbach z XV w. Na drugiej parze filarów nawy głównej umieszczone są tablice poświęcone osobom dwóch papieży. Pierwsza upamiętnia wizytę w katedrze polskiego papieża Jana Pawła II a druga poświęcona jest Benedyktowi XVI (Jozef Ratzinger), który w latach 1977-1982 był arcybiskupem Monachium. Bezpośrednio za południowo-zachodnim przedsionkiem, w kaplicy św. Bartłomieja i św. Wita, znajduje się rzeźbiona Pieta wykonana w Salzburgu około 1400 r. W kaplicy Narodzenia Pańskiego usytuowanej przed przedsionkiem południowo-wschodnim umieszczony jest obraz Pokłon pasterzy, namalowany około 1640 r. przez włoskiego malarza Cesare Fracanzano. Na wysokości obu wschodnich przedsionków, które wydzielają część prezbiterialną, zawieszony jest monumentalny drewniany krucyfiks, wykonany w 1954 r. przez Josefa Henselmanna. Samo prezbiterium oddzielone jest od obejścia współczesnymi stallami, do których przymocowane zostało kilkadziesiąt rzeźb pochodzących z późnogotyckich stalli wykonanych do Frauenkirche w latach 1495-1502 przez Erazma Grassera. Od wschodu prezbiterium zamknięte jest ścianką, pośrodku której ustawiona jest kolumna z drewnianą rzeźba Matki Bożej, wykonaną w 1780 r. przez Romana Antona Boosa. W prezbierium znajdują się też fragmenty ołtarza z Memmingen, wykonanego w warsztacie Klausa Strigla w 1500 r. i zakupione do Frauenkirche w 1860 r. Po wyjściu z prezbiterium wracamy do nawy południowej, gdzie zaraz za przedsionkiem południowo-wschodnim, usytuowana jest kaplica chrzcielna świętych Janów Chrzciciela i Ewangelisty, w której znajduje się jest barokowa chrzcielnica z 1608 r. wykonana z czerwonego marmuru. Kolejna kaplica poświęcona jest św. Benonowi z Miśni i znajduje się w niej srebrny relikwiarz w formie popiersia świętego Benona z 1604 r., mieszczący relikwie przywiezione do Monachium z Saksonii w 1576 r.  W pierwszej kaplicy zaczynającej wschodnie obejście prezbiterium, poświęconej św. Rupertowi, znajduje się obraz patrona konsekrującego figurę Matki Bożej z Dzieciątkiem, namalowany w 1690 r. przez Andreasa Wolfa. W kolejnej kaplicy Ofiarowania Matki Bożej umieszczone są dwa witraże,  jeden z 1480 r. łączy wydarzenia ze Starego i Nowego Testamentu, drugi wykonany jeszcze do poprzedniego kościoła około 1430 r. przedstawia scenę Pokłonu Trzech Króli. W następnej środkowej kaplicy obejścia, znajduje się wejście do krypt rodu Wittelsbachów. Przy lewej przyporze zawieszony jest obraz Dziewicy Maryi, namalowany przez Jana Polacka około 1510 r. We oknie tej kaplicy umieszczony jest późnogotycki witraż z 1493 r. przedstawiający sceny: Zwiastowania Maryi, Bożego Narodzenia i Ofiarowania Chrystusa w świątyni. Autorem witraża jest malarz na szkle Peter Hemmel von Andlau ze Strasburga. W kaplicy św. Anny, usytuowanej na wysokości drugiego od wschodu przęsła prezbiterium, umieszczonych zostało kilka późnogotyckich rzeźb: św. Jerzy pokonujący smoka, wykonany w latach 1515-1520 przez Hansa Leinbergera; św. Anna z Maryją i Dzieciątkiem Jezus, wykonana 1520 r. przez Stephana Rottalera i św. Rasso w rycerskiej zbroi, także z 1520 r. W kaplicy św. Katarzyny przylegającej do północno-wschodniego przedsionka zawieszony jest obraz Wniebowzięcie NMP namalowany w 1620 r. przez flamandzkiego malarza Petera Candida, obraz pierwotnie umieszczony był w ołtarzu głównym Frauenkirche. W kaplicy po zachodniej stronie północno-wschodniego przedsionka umieszczony jest obraz Ukrzyżowanie, który namalował Anthony van Dyck około 1635 r., obraz zakupiono do Frauenkirche w 1821 r. kiedy to świątynia została podniesiona do rangi katedry. W czwartym przęśle nawy południowej znajduje się fragment ołtarza św. Andrzeja wykonany w warsztacie Jana Pollacka w XVI w. W kaplicy pod północną wieżą ustawiony jest ołtarz późnogotycki z 1475 r. z rzeźbą matki Bożej z Dzieciątkiem adorowaną przez klęczącego fundatora, biskupa Johannesa Tulbecka i flankowaną postaciami świętych Elżbiety i Agnieszki. Obok znajduje się płyta nagrobna Johannesa Tulbecka, arcybiskupa Fryzyngi (zm. 1476), wykonana w Monachium z czerwonego marmuru z płaskorzeźbioną postacią zmarłego.

LITERATURA

Knaurs Kulturführer in Farbe München, opr. zb., Augsbug 1998
Pfister P., Munich. Church our lady the Frauenkirche, Regensburg 2017
de la Riestra P., Kunstdenkmäler In Bayern. München, Ober-Niederbayern, Schwaben, Darmstadt 2013
Sztuka gotycka, pod. red. R. Tomana, wyd. Konemann 2000
Strona internetowa: https://www.muenchner-dom.de

Monachium, katedra Najświętszej Marii Panny
München, Frauenkirche

{gallery}niemcy/bawaria/monachium_frauenkirche{/gallery}