Székesfehérvár, kościół NMP i św. Jana Nepomucena

Székesfehérvár, kościół NMP i św. Jana Nepomucena, cystersów
Székesfehérvár, Nagyboldogasszony és Nepomuki Szent János templom
Stołeczny Białogród,
kościół NMP i św. Jana Nepomucena

Lokalizacja: Székesfehérvár, Szent Janos köz 1 (47.192632, 18.408660)
Budowa: 1742-1756
Architekt: Paul Hatzinger?
Styl: późny barok

HISTORIA. Kościół zbudowany w latach 1742-1756 r. dla jezuitów być może według projektu Paula Hatzingera. Po kasacie zakonu jezuitów w 1773 r. kościół przeszedł w ręce paulinów. W 1786 r. cesarz Józef II nakazał likwidację zakonu paulinów na terenie cesarstwa austriackiego. W 1813 r. kościół przeszedł w ręce zakonu cystersów, który użytkowali go do czasu odebrania im świątyni przez władze komunistyczne w 1950 r. Po upadku komunizmu na Węgrzech cystersi odzyskali swój kościół.

ARCHITEKTURA. Późnobarokowy kościół złożony z szerokiej, dwuprzęsłowej nawy i węższego prezbiterium zamkniętego ścianą prostą, ujętego po bokach kaplicą i zakrystią. Od frontu kościół poprzedza trójdzielna, dwukondygnacjowa i dwuwieżowa fasada z lekko cofniętą częścią środkową. Fasada rozczłonkowana jest pilastrami i przedzielona gzymsem z wydatnym belkowaniem. W przyziemiu na osi fasady znajduje się portal o późnobarokowym wykroju, nad nim umieszczone jest duże okno, zamknięte łukiem odcinkowym. Na osi górnej kondygnacji znajduje się okno o dzwonowatym kształcie, w polach boczny małe okna eliptyczne. Środkową część wieńczy trójkątny szczyt. Wieże kwadratowe nakryte cebulastymi hełmami. Kościół nakrywa dach dwuspadowy a elewacje zewnętrzne posiadają podziały pilastrowe. Wewnątrz prezbiterium i nawa nakryta są sklepieniami żaglastymi tzw. czeską kapą, wspartymi na potężnych przyściennych filarach opiętych parami pilastrów.

WYSTRÓJ I WYPOSAŻENIE WNĘTRZA. Freski na sklepieniach wykonał austriacki malarz Caspar Franz Sambach. W pierwszym przęśle nawy  przedstawiona została scena Gloryfikacji św. Ignacego z Loyoli, założyciela zakonu jezuitów, w drugim przęśle Ofiarowanie Matce Bożej Królowej Madziarów korony Węgier przez św. Stefana oraz herbu państwa przez św. Emeryka. W prezbiterium przedstawiona została Trójca Święta w otoczeniu aniołów. Na ścianie prezbiterium powyżej ołtarza umieszczona jest scena Gloryfikacja św. Jana Nepomucena. Poniżej fresku ustawiony jest późnobarokowy ołtarz główny z mensą ołtarzową na której znajduje się tabernakulum a nad nim umieszczony jest obraz Matki Bożej. Ołtarz wieńczy promienista gloria a po bokach ujmują go złocone postacie klęczących aniołów. Z przylegającej do prezbiterium kaplicy Loretańskiej jest zejście do krypty. Przy ścianach nawy ustawione są cztery ołtarze boczne z obrazami św. Franciszka Ksawerego, Anioła Stróża, św. Ignacego z Loyoli i Chrystusa Ukrzyżowanego. Na lewej ścianie nawy znajduje się rokokowa ambona o bardzo bogatej dekoracji rzeźbiarskiej i snycerskiej, wykonana przez Karoly Bebo, rzeźbiarza z Obudy. Pozostałe wyposażenie: ławy i konfesjonały powstały w jezuickim warsztacie stolarskim w Székesfehérvár pod kierunkiem Bernata Baumgartnera. Po obu stronach wejścia pod chórem muzycznym znajdują się małe kaplice. W lewej kaplicy znajduje się obraz św. Alojzego Gonzagi zaś w prawej obraz św. Emeryka a pod nim szkielet św.Kandyda. W zakrystii kościoła zachował się oryginalny późnobarokowy wystrój na który składają się cenne dębowe meble z 2. połowy XVIII w.

LITERATURA

Mehling M., Knaurs Kulturführer in farbe Ungarn, München 1996
Rusin W., Węgry. Praktyczny przewodnik, Bielsko-Biała 2014
Szwajdo J., Węgry. Przewodnik krajoznawczy, wyd. BOSZ, 2014
Strona internetowa: https://www.muemlekem.hu/muemlek/show/3829

Székesfehérvár, kościół NMP i św. Jana Nepomucena, cystersów

{gallery}wegry/szekesfehervar_kosciol_cystersow{/gallery}

Székesfehérvár, katedra św. Stefana

Székesfehérvár, katedra św. Stefana
Székesfehérvár, Szent István-székesegyház
Stołeczny Białogród, katedra św. Stefana

Lokalizacja: Székesfehérvár, Arany Janos u. 9 (47.190557, 18.410118)
Budowa: 1758-1768
Architekt: Martin Grabner
Styl: późny barok

HISTORIA. Pierwsza katedra w Stołecznym Białogrodzie została zbudowana w latach 1018-1038 za sprawą króla Węgier Stefana I Świętego. Od tego czasu aż po wiek XVI w świątyni tej koronowano i grzebano węgierskich władców. Po zajęciu miasta przez Turków w 1543 r. katedra została zamieniona na meczet a potem służyła jako skład amunicji. Została zniszczona w 1601 r. w wyniku eksplozji. Obecnie po przeprowadzeniu prac archeologicznych urządzono tutaj Ogród Ruin. Obecnie funkcję katedry pełni kościół, który obecny wygląd uzyskał dzięki przebudowie dokonanej w latach 1758-1768 według projektu Martina Grabnera. Pierwotny romański kościół został zbudowany jako miejsce pochówku księcia Gejzy, ojca Stefana I Świętego. W XV w. został przebudowany w stylu gotycki a w okresie okupacji tureckiej został zamieniony na meczet. W 1777 został podniesiony do rangi świątyni katedralnej.

ARCHITEKTURA. Późnobarokowy kościół złożony z szerokiej dwuprzęsłowej nawy i węższego prezbiterium zamkniętego ścianą prostą z przybudówkami zakrystyjnymi po bokach. Kościół poprzedza dwuwieżowa fasada z obszernym przedsionkiem w przyziemiu i chórem muzycznym. Fasada jest trójdzielna o podziałach pilastrowych z portalem wejściowym na osi, nakrytym późnobarokowym naczółkiem z herbem miasta Székesfehérvár. Nad portalem znajduje się wielkie okno o barokowym wykroju a środkową część fasady wieńczy balustrada z trzema posągami świętych: Stefana, Władysława i Emeryka oraz cofnięty do tyłu falisty szczyt. Z bocznych pól fasady wyrastają czworoboczne wieże nakryte barokowymi hełmami. Kościół nakrywa dach dwuspadowy a elewacje boczne posiadają podziały ramowe i przebite są dużymi oknami zamkniętymi łukami odcinkowymi. Wewnątrz ściany kościoła podzielone masywnymi filarami przyściennymi, między którymi znajduje się płytkie wnęki na ołtarze. Filary opięte są marmoryzowanymi barwnymi pilastrami o złoconych kapitelach i podtrzymują wydatny gzyms z belkowaniem. Wnętrza nakryte są sklepieniami żaglastymi na gurtach. Chór muzyczny wsparty jest na pojedynczej arkadzie o spłaszczonym łuku.

WYSTRÓJ I WYPOSAŻENIE WNĘTRZA. Sklepienia kościoła pokrywa polichromia ze scenami z życia św. Stefana, której autorem jest Johann Cymbal z Wiednia. Ołtarz główny zaprojektował Franz Anton Hildebrandt z Wiednia a obraz przedstawiający św. Stefana ofiarowującego koronę węgierską Matce Bożej namalował Vinzenz Fischer w 1775 r. W krypcie przechowywane są sarkofagi króla Beli III (zm. 1196) i jego żony Agnieszki z Chatillon. Oba wykonane z czerwonego marmuru sarkofagi wydobyte zostały z ruin pierwotnej katedry.

LITERATURA

Mehling M., Knaurs Kulturführer in farbe Ungarn, München 1996
Rusin W., Węgry. Praktyczny przewodnik, Bielsko-Biała 2014
Szwajdo J., Węgry. Przewodnik krajoznawczy, wyd. BOSZ, 2014

Székesfehérvár, katedra św. Stefana

{gallery}wegry/szekesfehervar_katedra{/gallery}

Nyírbátor, kościół minorytów

Nyírbátor Minorita templom

Lokalizacja: Nyírbátor, Károlyi Sándor ut. 1 (47.837019, 22.128247)
Budowa: 1479-1493
Styl: gotyk

HISTORIA. Kościół został zbudowany dla minorytów w 1479-93 z fundacji Stefana Batorego, wojewody siedmiogrodzkiego. Fundacja została sfinansowana w części z łupów po zwycięstwie nad Turkami w bitwie na Chlebowym Polu w 1479 r. W XVI w. wraz z szerzeniem się protestantyzmu w Siedmiogrodzie minoryci zostali zmuszeni do opuszczenia miasta po wcześniejszym napadzie na klasztor i podpaleniu kościoła w 1587 r. Zniszczony kościół pozostawał opuszczony przez ponad 100 lat. Minoryci powrócili dopiero wraz z zajęciem prowincji przez Habsburgów i w latach 1718-24 odbudowali kościół. Wzniesiono wtedy nowe sklepienia nad nawą i prezbiterium a cały kościół nakryto dachem. Z XVIII w. pochodzi też kruchta i szczyt fasady. W XIX w. dzwonnica kościoła została uszkodzona w wyniku trzęsienia ziemi a później w czasie pożaru.

ARCHITEKTURA. Późnogotycki kościół złożony z czteroprzęsłowej nawy i trójprzęsłowego prezbiterium, zamkniętego trójbocznie. Do prezbiterium od północy dostawiona jest kwadratowa wieża nakryta ostrosłupowym hełmem. Ściany na zewnątrz opięte są uskokowymi przyporami, między którymi rozmieszczone są ostrołukowe okna trójdzielne z maswerkami. Fasada zachodnia ujęta jest ukośnie ustawionymi przyporami, z barokowym przedsionkiem w przyziemiu i zwieńczona falistym szczytem. Kościół nakrywają dachy dwuspadowe. Wewnątrz ściany rozczłonkowane są zdwojonymi pilastrami dźwigającymi sklepienia kolebkowe z lunetami na gurtach. Wnętrze nawy oddziela od prezbiterium ostrołukowa arkada tęczy.

WYPOSAŻENIE WNĘTRZA stanowią wspaniałe późnobarokowe ołtarze o niezwykle bogatej dekoracji snycerskiej wykonane w warsztatach Lewoczy i Preszowa w Górnych Węgrzech. Ołtarz główny wykonał Johannes Strecius z Lewoczy (węg. Lőcse), wysoki na 12 metrów, architektoniczny z kręconymi kolumnami, licznymi rzeźbami świętych i obrazem Stygmatyzacji św. Franciszka w polu głównym. Ołtarze przy tęczy również zostały wykonane w Lewoczy. W polu głównym lewego ołtarza umieszczona jest rzeźba św. Anny zaś w prawym ołtarzu Matki Bożej Bolesnej znajduje się Pieta. Lewy ołtarz boczny przy wejściu wykonany został w Preszowie (Eperjes) w 1731 r. W polu głównym ołtarza przedstawiona jest scena Ukrzyżowania a w polach bocznych i w zwieńczeniu dziewięć innych scen z Męki Pańskiej. trzy ołtarze boczne wykonane w Lewoczy, wśród nich ołtarz  Całość wyposażenie dopełnia ambona z bogato dekorowanym baldachimem.

LITERATURA

Mehling M., Knaurs Kulturführer in farbe Ungarn, München 1996
Rusin W., Węgry. Praktyczny przewodnik, Bielsko-Biała 2014
Szwajdo J., Węgry. Przewodnik krajoznawczy, wyd. BOSZ, 2014
Strona internetowa: http://nyirbatorrkminorita.hu/ (dostęp 08.01.2020)
Strona internetowa: https://studhist.blog.hu/2017/06/14/a_nyirbatori_minorita_templom_es_kolostor (dostęp 08.01.2020)

Nyírbátor, kościół minorytów

{gallery}wegry/nyirbator_kosciol_minorytow{/gallery}

Budapeszt, kościół Wniebowzięcia NMP

Budapeszt, kościół Wniebowzięcia NMP
Budapest, plébániatemplom, Nagyboldogasszony templom

Lokalizacja: Budapeszt – Belváros, Március 15 (47.492233, 19.052312)
Budowa: XV, XVI, 1725-39
Architekt: Johann Georg Paur
Styl:  późny gotyk, późny barok

HISTORIA. Romański kościół na tym miejscu został zbudowany w XII w. Następnie uległ zniszczeniu w 1241 r. podczas najazdu Mongołów. W XIV w. wzniesiono gotycki kościół o obecnych rozmiarach, który następnie rozbudowany w XV w. W okresie okupacji tureckiej kościół został zamieniony na meczet. W 1723 r. został zniszczony podczas pożaru a następnie odbudowany w latach 1725-39 w stylu późnobarokowym według projektu Johanna Georga Paura. W XIX w. kościół był kilkakrotnie odnawiany.  W 1945 r. w czasie oblężenia miasta przez Armię Czerwoną kościół został uszkodzony a zniszczeniu uległy także elementy wyposażenia.

ARCHITEKTURA. Kościół złożony jest z późnogotyckiego czteroprzęsłowego, trójnawowego prezbiterium halowego z obejściem zamkniętym trójbocznie oraz późnobarokowego pięcioprzęsłowego, trójnawowego korpusu bazylikowego. Kościół poprzedza dwuwieżowa późnobarokowa fasada. Fasada trójdzielna, dwukondygnacjowa podzielona pilastrami, nakryta trójkątnym szczytem ze spływami wolutowymi. W polu środkowym dolnej kondygnacji znajduje się portal wejściowy, nad którym umieszczona jest rzeźba Świętej Trójcy, wykonana przez Antala Hörgera. Fasadę ujmują dwie kwadratowe czterokondygnacyjne wieże, nakryte barokowymi hełmami. Elewacje prezbiterium opięte są przyporami i przeprute dwu – i trójdzielnymi ostrołukowymi oknami z maswerkami. Elewacje korpusu również opięte są przyporami, między którymi rozmieszczone są okna zamknięte łukami odcinkowymi. Prezbiterium i korpus nawowy nakrywa wspólny dach dwuspadowy, nad nawami bocznymi i przybudówkami przy prezbiterium dachy jednospadowe. Wewnątrz prezbiterium nakryte jest sklepieniami krzyżowo-żebrowymi wspartymi na filarach. Nawę główną korpusu nakrywają sklepienia kolebkowe na gurtach wsparte na wydatnych gzymsach. Nawa główna otwarta jest do naw bocznych półkolistymi arkadami.

WYPOSAŻENIE WNĘTRZA. Ołtarz główny wykonał Pal Molnar w 1948 r. w formie późnogotyckiego tryptyku ze sceną Wniebowzięcia NMP w polu głównym. Na prawo od ołtarza głównego zachował się XVI-wieczny Mihrab, nisza w ścianie wskazująca wiernym Mekkę, będąca pozostałością z czasów, gdy kościół pełnił funkcję meczetu. W nawach bocznych prezbiterium znajdują się dwa ołtarze renesansowe, wykonane na początku XVI w. z marmuru. Wysokiej klasy zabytkiem jest ambona wykonana w 1808 r. w stylu empire. W kościele zachowały się także liczne pomniki nagrobne i epitafia. Wśród nich klasycystyczny pomnik Pála Kraya (zm. 1804), węgierskiego generała w służbie austriackiej. Największy dzwon kościoła waży 2400 kg i został odlany w 1928 r.

LITERATURA

Chojnacka M., Budapeszt, wyd. ExpressMap, Warszawa 2017
Mehling M., Knaurs Kulturführer in farbe Ungarn, München 1996
Szwajdo J., Węgry. Przewodnik krajoznawczy, wyd. BOSZ, 2014

Budapeszt, kościół Wniebowzięcia NMP

{gallery}wegry/budapeszt_kosciol_belvaros{/gallery}

Kościoły w Budapeszcie opisane na stroniezabytkowekoscioly.net

Budapeszt, bazylika św. Stefana
Budapeszt, kościół Macieja
Budapeszt, kościół św. Anny
Budapeszt, kościół Piotra z Alkantary
Budapeszt, kościół św. Szczepana
Budapeszt, kościół Uniwersytecki
Budapeszt, kościół Wniebowzięcia NMP

Debreczyn, katedra św. Anny

Debrecen, Szent Anna-székesegyház

Lokalizacja:  Debreczyn, Szent Anna utca 15 (47.526664, 21.629703)
Budowa: 1721-1746 
Architekt: Giovanni Battista Carlone
Styl: późny barok

Debreczyn w XVI w. stał się ważnym ośrodkiem reformacji i nazywany był kalwińskim Rzymem. W mieście nie było żadnej świątyni katolickiej. Sytuacja zmieniła się po zajęciu miasta przez wojska austriackie i ogłoszeniu w 1715 r. Debreczyna wolnym miastem królewskim. Wtedy to katolicki biskup Oradei (Nagyvárad) Imre Csáky, wystąpił z inicjatywą budowy kościoła w zdominowanym przez protestantów mieście.

HISTORIA. Wspomniany biskup Imre Csáky, od 1717 r. kardynał sprowadził do Debreczyna zakon pijarów i ufundował  kościół dla zakonników. Projekt kościoła wykonał mediolański architekt Giovanni Battista Carlone a prace budowlane prowadzone były w latach 1721-1746. Po pożarze w 1811 r. kościół został odnowiony, wtedy też dodano obie wieże, które zaprojektował Ferenc Povolny. W 1993 r. kościół został podniesiony do godności świątyni katedralnej diecezji Debrecen-Nyíregyháza.

ARCHITEKTURA. Kościół późnobarokowy, bazylikowy złożony z szerokiej trójprzęsłowej nawy ujętej po bokach niskimi kaplicami oraz z krótkiego prezbiterium zamkniętego trójbocznie. Szeroka pięcioosiowa fasada podzielona jest pilastrami i ujęta dwiema czterokondygnacyjnymi wieżami, nakrytymi neobarokowymi hełmami a pośrodku zwieńczona trójkątnym szczytem ze spływami. W dolnej kondygnacji pomieszczone są trzy portale wejściowe, z których najbardziej okazały jest portal główny, nad którym umieszczony jest herb kardynała Imre Csáky. W półkolistych wnękach, w skrajnych polach umieszczone są figury węgierskich świętych królów Emeryka i Stefana. Na osi fasady nad portalem głównym umieszczony jest balkon a w zwieńczeniu półkolista wnęka z posągiem Matki Bożej z Dzieciątkiem. Elewacje boczne kościoła o podziałach ramowych, przeprute są oknami o łukach odcinkowych. Nawę główną i prezbiterium nakrywa wspólny dach dwuspadowy, nad nawami bocznymi dachy jednospadowe.

WYSTRÓJ I WYPOSAŻENIE WNĘTRZA. Najstarszymi zabytkami w kościele są późnobarokowe obrazy, wśród nich obraz św. Anny namalowany przez Karla Rahla w 1834 r., który umieszczony jest w ołtarzu głównym. Sam ołtarz główny i ambona są pseudobarokowe i zostały wykonane w końcu lat 30-tych XX w. Z tego samego okresu pochodzą freski na sklepieniu przedstawiające węgierskich świętych.

Zdjęcia z wnętrza kościoła wykonał Andrzej Mleczko

LITERATURA

Mehling M., Knaurs Kulturführer in farbe Ungarn, München 1996
Rusin W., Węgry. Praktyczny przewodnik, Bielsko-Biała 2014
Szwajdo J., Węgry. Przewodnik krajoznawczy, wyd. BOSZ 2014

{gallery}wegry/debreczyn_katedra_sw_anny{/gallery}

Budapeszt, kościół św. Piotra z Alcantary

Budapeszt, kościół św. Piotra z Alcantary
Budapest, Alcantrai Szent Péter-templom

Lokalizacja: Budapeszt – Belváros, Ferenciek tere 9 (47.493208, 19.05641)
Budowa: 1723-43
Styl:  późny barok

HISTORIA. Pierwotny kościół franciszkanów na tym miejscu zbudował około 1250 r. król Węgier Bela IV. W 1526 r. kościół został zniszczony przez Turków, którzy po odbudowie w 1541 r. zamienili go na meczet. Po wypędzeniu Turków, franciszkanie odzyskali kościół w 1690. Obecny późnobarokowy kształt kościół uzyskał w latach 1727-43. W kościele został pochowany w tajemnicy przed władzami austriackimi pierwszy premier Węgier z czasu powstania węgierskiego z 1848 r., rozstrzelany 6 listopada 1849 r. Dopiero w 1870 r. ciało przeniesiono oficjalnie do mauzoleum na cmentarzu Kerepesi w Budapeszcie. W 1861 r. wieża została nakryta hełmem. Po przejęciu władzy przez komunistów kościół został zamknięty w 1950 r. i dopiero w 1990 r. franciszkanie odzyskali swoją świątynię.

ARCHITEKTURA. Późnobarokowy kościół złożony jest z czteroprzęsłowego korpusu, ujętego po bokach kaplicami oraz węższego, dwuprzęsłowego prezbiterium, zamkniętego ścianą prostą. Do prezbiterium od południa dostawiona jest kwadratowa wieża, nakryta eklektycznym hełmem. Fasada trójosiowa, podzielona pilastrami i przedzielona gzymsem na dwie kondygnacje. Na osi fasady znajduje się portal główny, ujęty kolumnami i pilastrami, zwieńczony figurami Marii i dwóch aniołów. Powyżej duże okno, zamknięte łukiem segmentowym nad którym herb zakonu franciszkanów. Górną kondygnację ujmują spływy wolutowe. W trzech niszach fasady ustawione są figury śś. Franciszka z Asyżu, Antoniego z Padwy i Piotra z Alkantary. Fasadę wieńczy trójkątny szczyt z Okiem Opatrzności. Elewacje boczne kościoła o podziałach ramowych, przeprute oknami o łukach odcinkowych. Kościół nakryty jest dachami dwuspadowymi. Na bocznej elewacji umieszczona jest brązowa tablica, na której przedstawiony został baron Nikolaus Wesselényi, ratujący mieszkańców Pesztu podczas powodzi z 1838 r.

WYSTRÓJ I WYPOSAŻENIE WNĘTRZA. Freski na sklepieniach wykonał Károly Lotz w latach 1894-95. i jego uczeń Victor Tardos w latach 20-tych XIX w. Wyposażenie wnętrza jest przeważnie późnobarokowe i składają się na nie ołtarz główny ołtarze boczne i ambona.

Na sąsiadującej z kościołem kamienicy umieszczona jest tablica upamiętniająca Jozsefa Antalla, który w czasie II wojny światowej pomagał licznym uciekinierom z okupowanej Polski.

LITERATURA

Chojnacka M., Budapeszt, wyd. ExpressMap, Warszawa 2017
Mehling M., Knaurs Kulturführer in farbe Ungarn, München 1996

Budapeszt, kościół św. Piotra z Alcantary

 {gallery}wegry/budapeszt_kosciol_franciszkanow{/gallery}

Kościoły w Budapeszcie opisane na stroniezabytkowekoscioly.net

Budapeszt, bazylika św. Stefana
Budapeszt, kościół Macieja
Budapeszt, kościół św. Anny
Budapeszt, kościół Piotra z Alkantary
Budapeszt, kościół św. Szczepana
Budapeszt, kościół Uniwersytecki
Budapeszt, kościół Wniebowzięcia NMP

Máriapócs, kościół św. Michała

Máriapócs,Szent Mihály templom

Lokalizacja: Máriapócs,  Kossuth tér 25 (47.878231, 22.024162)
Budowa: 1731-1756
Styl: późny barok 

HISTORIA. W Máriapócs znajduje się jedno z ważniejszych sanktuariów maryjnych na Węgrzech. Jest to też główne miejsce pielgrzymowania dla węgierskich grekokatolików. W 1991 r. sanktuarium Jan Paweł II. Początki sanktuarium w Pócs sięgają 1696 r., kiedy to z ikony Matki Bożej popłynęły łzy. Wieści o cudownym wydarzeniu szybko rozeszły się po Cesarstwie Austriackim. W 1697 r. cesarz Leopold I nakazał przenieść ikonę do Wiednia. Dziś znajduje się ona w jednej z kaplic katedry św. Szczepana. Dla Pócs wykonano kopię ikony. O tym, że Matka Boża upodobała sobie właśnie tę miejscowość świadczy fakt, że jeszcze dwukrotnie uroniła łzy: w 1715 r. i w 1905 r. Máriapócs szybko stała się popularnym celem pielgrzymek. Niewielka drewniana cerkiew została zastąpiona obecną późnobarokową świątynią. Jej budowę prowadzono latach 1731-56 i ostatecznie ukończono dodaniem dwu wież w  1856 r.

ARCHITEKTURA. Późnobarokowy, złożony z prostokątnej nawy z półkolistymi kaplicami po bokach i nieco węższego prezbiterium, zamkniętego półkoliście. Od zachodu nawa poprzedzona jest dwuwieżową fasadą. Wieże podzielone na trzy kondygnacje nakrywają baniaste hełmy z latarniami. Elewacje boczne kościoła posiadają podziały ramowe. Nawa i prezbiterium nakryte są wspólnym dachem dwuspadowym z wieżyczką na zakończeniu prezbiterium, kaplice nakryte kopułami i zwieńczone wieżyczkami ze ślepymi latarniami. Ściany wewnątrz kościoła opięte są pilastrami dźwigającymi obiegający gzyms. Wnętrza nakrywają sklepienia kolebkowe z lunetami na gurtach. 

WYPOSAŻENIE WNĘRZA. Ogromny ikonostas wykonany w 1786 r.  z ikonami pochodzącymi z końca XIX w. Ołtarze boczne i ambona są późnobarokowe i pochodzą z końca XVIII w. W ołtarzu w kaplicy północnej umieszczona jest słynąca łaskami ikona Matki Bożej z 1697 r. 

LITERATURA

Mehling M., Knaurs Kulturführer in farbe Ungarn, München 1996
Rusin W., Węgry. Praktyczny przewodnik, Bielsko-Biała 2014
Szwajdo J., Węgry. Przewodnik krajoznawczy, wyd. BOSZ 2014

{gallery}wegry/mariapocs_kosciol_sw_michala{/gallery}

Budapeszt, kościół św. Szczepana

Budapeszt, kościół św. Szczepana
Budapest, Szent István templom

Lokalizacja: Budapeszt – Országút, Margit körút 23 (47.512607, 19.034451)
Budowa: 1753-70
Architekt: Máté Nepauer
Styl:  późny barok

HISTORIA. Kościół zbudowany dla augustianów w latach 1753-70 według projektu Máté Nepauera. W 1785 r. po kasacie zakonu augustianów, dokonanej przez Józefa II, kościół został przekazany franciszkanom.

ARCHITEKTURA. Późnobarokowy, złożony z nawy i węższego prezbiterium, zamkniętego półkoliście. Fasada trójosiowa, podzielona pilastrami z częścią środkową ujętą po bokach dwiema wieżami, wyraźnie wysuniętymi do przodu. Środkowa część fasady dwukondygnacjowa, podzielona wydatnym gzymsem na kondygnację dolną z portalem i dużym oknem o nieregularnym wykroju na osi oraz na kondygnację górną z półkolistą wnęką. Wieńczy ją trójkątny szczyt z Okiem Opatrzności. Wieże opięte są pilastrami, podzielone na trzy kondygnacje i nakryte daszkami namiotowymi. Nawę i prezbiterium nakrywają dachy dwuspadowe. Wewnątrz ściany rozczłonkowane są pilastrami. Nawa nakryta jest pozorną kopułą, zaś prezbiterium sklepieniem kolebkowym.

WYPOSAŻENIE WNĘTRZA. Późnobarokowy ołtarz główny wykonał János Henrik Jager. W ołtarzu umieszczony jest obraz Męczeńska śmierć św. Szczepana, namalowany przez Lajosa Mártona. Organy wykonał w 1843 r. Johann Lojb z Wiednia.

LITERATURA

Mehling M., Knaurs Kulturführer in farbe Ungarn, München 1996
Strona internetowa: http://orszagutiferencesek.hu (dostęp 10.06.2007)

Budapeszt, kościół św. Szczepana

{gallery}wegry/budapeszt_kosciol_sw_szczepana{/gallery}

Kościoły w Budapeszcie opisane na stroniezabytkowekoscioly.net

Budapeszt, bazylika św. Stefana
Budapeszt, kościół Macieja
Budapeszt, kościół św. Anny
Budapeszt, kościół Piotra z Alkantary
Budapeszt, kościół św. Szczepana
Budapeszt, kościół Uniwersytecki
Budapeszt, kościół Wniebowzięcia NMP

Nyírbátor, kościół św. Jerzego, kalwinów

Nyírbátor, református templom

Lokalizacja:  Nyírbátor, Egyház ut. 1 (47.838041, 22.134358)
Budowa: 1488-1511
Styl:  gotyk

HISTORIA. Miejscowość Nyírbátor okres świetności przeżywała w XV i XVI w. pod rządami rodu Batorych. Jednym z ważniejszych zabytków tego okresu jest kościół kalwiński. Został zbudowany w latach 1488-1511 a jego fundatorem był magnat węgierski István (Stefan) Batory. W 1640 r. dobudowano dzwonnicę. W 1834 r. kościół ucierpiał w czasie trzęsienia ziemi.

ARCHITEKTURA. Gotycki kościół, jednonawowy, sześcioprzęsłowy z niewyodrębnionym prezbiterium, zamkniętym pięciobocznie. Długość kościoła wynosi 44 m a szerokość 12 m. Od frontu do kościoła dostawiona jest kwadratowa wieża, nakryta namiotowym daszkiem. Elewacje opięte są uskokowymi przyporami, między którymi od południa rozmieszczone są ostrołukowe okna, trójdzielne z maswerkami. Nawę nakrywa stromy dach dwuspadowy. Wnętrze nakryte jest sklepieniem sieciowym, spływającym na służki. Zachowało się kilka późnogotyckich portali, prowadzących do wnętrza. Z nich najbardziej okazały jest ostrołukowy portal zachodni.

WYPOSAŻENIE WNĘTRZA jest skromne. Składają się na nie ambona, ławy oraz organy Najcenniejszym zabytkiem jest na renesansowy pomnik nagrobny fundatora świątyni, Stefana Batorego (zm. 1493), wykonany z czerwonego marmuru z postacią zmarłego w zbroi.

DZWONNICA. Barokowa, drewniana, wzniesiona bez wykorzystania gwoździ, najwyższa tego typu budowla na Węgrzech (31 m wysokości). W dolnej części o pochyłych ścianach, w górnej części z nadwieszaną izbicą, nakrytą dachem namiotowym, zwieńczonym ostrosłupową iglicą, ujętą czterema narożnymi wieżyczkami.

Rzut poziomy za: Barucki T., Architektura Węgier, Kraków 1998

LITERATURA

Barucki T., Architektura Węgier, Kraków 1998
Mehling M., Knaurs Kulturführer in farbe Ungarn, München 1996

Rusin W., Węgry. Praktyczny przewodnik, Bielsko-Biała 2014
Szwajdo J., Węgry. Przewodnik krajoznawczy, wyd. BOSZ, 2014
Strona internetowa: http://nyirbator.reformatus.hu/bemutatkozas/templomunk/ (dostęp 25.04.2019)

{gallery}wegry/nyirbator_kosciol_kalwinow{/gallery}

Budapeszt, kościół św. Anny

Budapeszt, kościół św. Anny
Budapest, Szent Anna Templom

Lokalizacja: Budapeszt – Víziváros, Batthyány tér 7 (47.505570, 19.038406)
Budowa: 1740-62
Architekt: Kristóf Hamon
Styl:  późny barok

HISTORIA. Kościół został wzniesiony przez jezuitów w latach 1740-62 według projektu Kristófa Hamona. Po jego śmierci prace budowlane kontynuował Máté Nöpauer. Już w 1763 r. kościół został uszkodzony podczas trzęsienia ziemi. Po kasacie zakonu jezuitów kościół stał się świątynią parafialną. W lata 50-tych XX w. władze komunistyczne zastanawiały się nad rozbiórką kościoła w związku z budową metra.

ARCHITEKTURA. Późnobarokowy kościół złożony z ośmiobocznej nawy oraz krótkiego prezbiterium, zakończonego ścianą prostą. Po bokach prezbiterium dostawione są przybudówki zakrystyjne. Smukła fasada kościoła jest trójosiowa, podzielona pilastrami i dwukondygnacjowa, rozdzielona wydatnym gzymsem. W środkowej części dolnej kondygnacji znajduje sie portal ozdobiony alegoriami Wiary, Nadziei i Miłości. W górnej kondygnacji w półkolistej wnęce umieszczona jest rzeźba św. Anny z małą Marią. Środkową część kościoła wieńczy odcinkowy naczółek z herbem Budy i Okiem Opatrzności., ujętym dwiema figurami aniołów. Fasadę wieńczą dwie kwadratowe wieże nakryte cebulastymi hełmami z latarniami. Elewacje boczne o podziałach pilastrowych i dużych oknach, zamkniętych lukami odcinkowymi z fantazyjnymi naczółkami. Kościół nakrywa wspólny dach dwuspadowy. Wewnątrz prezbiterium i nawa nakryte są pozornymi owalnymi kopułami. W nawie kopuła wsparta jest na ukośnie ułożonych filarach, opiętych pilastrami. Po bokach nawy znajdują się płytkie wnęki na pomieszczenie ołtarzy. Nad wejściem usytuowana jest empora organowa.

WYSTRÓJ I WYPOSAŻENIE WNĘTRZA jest przeważnie późnobarokowe. Wyjątkiem są freski na sklepieniu kopuły wykonane dopiero w 1938 r. W ołtarzu głównym znajduje się grupa rzeźbiarska z lat 1771-73 przedstawiająca scenę Ofiarowania Marii w świątyni z postaciami śś. Anny i Joachima, śś. Elżbiety i Zachariasza oraz króla Dawida. Autorem rzeźb jest Carlo Bebo, który wykonał też bogato zdobioną ambonę. Z lat 1767-68 pochodzą ołtarze boczne Świętego Krzyża i św. Franciszka Ksawerego, wykonane przez Antala Eberharda.

LITERATURA

Chojnacka M., Budapeszt, wyd. ExpressMap, Warszawa 2017
Mehling M., Knaurs Kulturführer in farbe Ungarn, München 1996
Rusin W., Węgry. Praktyczny przewodnik, Bielsko-Biała 2014

Budapeszt, kościół św. Anny

{gallery}wegry/budapeszt_kosciol_sw_anny{/gallery}

Kościoły w Budapeszcie opisane na stroniezabytkowekoscioly.net

Budapeszt, bazylika św. Stefana
Budapeszt, kościół Macieja
Budapeszt, kościół św. Anny
Budapeszt, kościół Piotra z Alkantary
Budapeszt, kościół św. Szczepana
Budapeszt, kościół Uniwersytecki
Budapeszt, kościół Wniebowzięcia NMP