Florencja, kościół San Marco

Florencja, kościół San Marco
Florencja, kościół św. Marka
Firenze, chiesa di San Marco

Lokalizacja: Florencja, Piazza San Marco 3 (43.778337, 11.258964)
Budowa:  1437-1452, 1579, 1678, 1780
Architekt: Michelozzo, Gaimbologna, Gioacchino Protti
Styl: renesans, barok, klasycyzm

HISTORIA. Klasztor San Marco, został założony w 1267 r. przez mnichów z Vallombrosy. W 1290 r. ich miejsce zajęli benedyktyni z kongregacji Silvestrina, którzy przybyli z miejscowości San Marco Vecchio, co dało nowe wezwanie klasztorowi. W 1434 r. zabudowania klasztorne i kościół otrzymali dominikanie z Fiesole. W latach 1437-1452 kościół został gruntownie przebudowany w stylu renesansu z fundacji Cosimo de’Medici a pracami kierował architekt Medyceuszy Michelozzo. Wzniesiono wtedy kościół, klasztor z biblioteką i hospicjum dla pielgrzymów. W 1512 r. Baccio d’Agnolo zbudował dzwonnicę. Kolejną rozbudowa kościoła została przeprowadzono w 1579 r. pod kierunkiem Giambologny, który dobudował m.in. kaplicę Salviatti. W 1678 r. przebudowano wnętrze kościoła według projektu Francesco Silvani. W 1712 r. Angelo Ferri wzniósł kopułę nad prezbiterium. Wreszcie w 1780 r. powstała klasycystyczna fasada, którą zaprojektował Gioacchino Pronti. W 1866 r. dominikanie utracili klasztor, w którym rok później urządzono muzeum San Marco.

ARCHITEKTURA. Kościół złożony jest prostokątnej nawy i węższego prezbiterium na planie kwadratu. Od zachodu do kościoła przylegają dwie kaplice a od wschodu zakrystia, zaś w północno-wschodnim narożniku prezbiterium wznosi się niewielka dzwonnica. Klasycystyczna fasada jest trójdzielna i dwukondygnacjowa. Jej najszersza środkowa część wydzieloną jest parami pilastrów dźwigających wydatne gzymsy oddzielające kondygnacje. Na osi dolnej kondygnacji znajduje się portal nakryty półkolistym naczółkiem z rzeźbą lwa św. Marka Ewangelisty. W bocznych polach rozmieszczone są dwie półkoliste wnęki z rzeźbami świętych dominikańskich. W górnej kondygnacji znajduje się duże okno nakryte półkolistym naczółkiem. Fasadę wieńczy trójkątny szczyt ujęty spływami z wazonami. Nad nawą wznosi się dach dwuspadowy, zaś kopuła nad prezbiterium nakryta jest dachem namiotowym. Wewnątrz nawa nakryta jest stropem płaskim i oddzielona od prezbiterium półkolista arkadą wspartą na wolno stojących kolumnach. Prezbiterium nakrywa niska kopuła na pendentywach.

WYSTRÓJ I WYPOSAŻENIE WNĘTRZA. Po wejściu do kościoła na wewnętrznej ścianie fasady zachowały się fragmenty fresków z XIV w. Jest tu scena Zwiastowania z 1375 r. przypisywana Jacopo di Cione oraz krucyfiks z 1335 r., pochodzący ze szkoły Orcagny. W pierwszym ołtarzu na prawo od wejścia znajduje się obraz św. Tomasza, malowany przez Santi da Tito, w drugim ołtarzu umieszczony jest obraz Matki Bożej w otoczeniu świętych, namalowany przez Fra Bartolomeo. W trzecim ołtarzu wstawiona jest mozaika Matki Bożej z około 750 r., przeniesiona z bazyliki św. Piotra w Rzymie około 1596 r. W czwartym i ostatnim ołtarzu po prawej stronie znajduje się obraz matki Bożej Różańcowej z aniołami niosącymi św. Dominika do nieba, namalowany przez Matteo Roselli w 1640 r. W zwieńczeniu ołtarza umieszczona jest rzeźba św. Zenobiusza, którą wykonał Giambologna. Kopuła nad prezbiterium ozdobiona jest freskami namalowanymi przez Alessandro Gherardini. Z kolei malowidło na suficie nawy namalował Antonio Pucci a przedstawia ono scenę Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny. Przy prezbiterium znajduje się kaplica Sakramentów dostępna z Muzeum San Marco. Została ona ozdobiona freskami przez Santi da Tito oraz Bernardino Poccetti. W kaplicy tej obejrzeć można kilka interesujących obrazów m.in. Komunia Apostołów rozpoczęta przez Santi da Tito i ukończona przez jego syna Tiberio da Tito. W sąsiedniej Capella Salviatti, pod mensą ołtarza w przeszklonym sarkofagu umieszczone jest ciało św. Antoniego, arcybiskupa i patrona Florencji. W ołtarzu głównym tej kaplicy znajduje się obraz Zejście do otchłani namalowany przez Alessandro Allori w 1584 r. Z tego samego czasu pochodzą obrazy w ołtarzach bocznych: Uzdrowienie trędowatego, malowany przez Francesco Morandini, zwanego Il Poppi oraz Powołanie św. Mateusza, który malował Giovanni Battista Naldini. Przedsionek kaplicy zdobią duże freski wykonane w latach 1589-91 przez Domenico Pasignano przedstawiające sceny Rozpoznania i Przeniesienia ciała św. Antoniego. W prawej nawie ustawiony jest marmurowy posąg Savonoroli (zn. 1498), charyzmatycznego kaznodziei i przeora klasztoru San Marco. Zaraz obok posągu znajdują się groby dwóch wybitnych humanistów florenckich: Pico della Mirandola (zm. 1494) i Angelo Poliziano (1494), upamiętnionych także przez marmurowe tablice. Badanie przeprowadzone ostatnio nad ich szczątkami, dowiodły że zmarli otruci a nie z powodu kiły jak dawniej sądzono.

LITERATURA

Knaurs Kulturführer in Farbe, Florenz und Toskana, Augsburg 1998
Wirtz R.C., Florencja. Sztuka i architektura, wyd. Ullmann 2008
Strona internetowa: https://www.sanmarcofirenze.it/la-storia-della-basilica-di-san-marco-a-firenze/ (dostęp 12.08.2022)

Florencja, kościół San Marco

{gallery}wlochy/toskania/florencja_san_marco{/gallery}

Inne kościoły we Florencji opisane na stronie zabytkowekoscioly.net

Florencja, katedra Santa Maria del Fiore
Florencja, kościół Santa Croce
Florencja, kościół Santa Maria Novella
Florencja, kościół San Lorenzo
Florencja, kościół San Spirito
Florencja, kościół Santa Trinita
Florencja, kościół San Miniato al Monte 

Florencja, kościół Santissima Annunziata
Florencja, kościół Ognissanti
Florencja, kościół San Marco

Florencja, kościół San Giovannino degli Scolopi

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *