Kraków, kościół Bożego Ciała

Kraków, kościół Bożego Ciała, kanoników regularnych laterańskich

Lokalizacja: Kraków – Kazimierz, ul. Bożego Ciała 26 (50.049784, 19.944903)
Budowa: 1340 – 1405
Styl: gotyk

HISTORIA. W średniowieczu Kazimierz był samodzielnym miastem. Podobnie jak Kraków posiadał rynek, w narożniku, którego wzniesiono parafialny kościół Bożego Ciała. Jego fundacji dokonał około 1340 r. król polski Kazimierz Wielki a prace budowlane trwały aż do początku XV w. Do 1387 r. ukończono prezbiterium a do 1405 r. korpus nawowy, zaś wieżę dodano dopiero w XVI w. W 1405 r. król polski Władysław Jagiełło osadził przy kościele kanoników regularnych laterańskich, przybyłych z Kłodzka.

ARCHITEKTURA. Kościół Bożego Ciała jest okazałą budowlą gotycką z złożoną z wydłużonego, pięcioprzęsłowego prezbiterium, zamkniętego trójbocznie oraz trójnawowego bazylikowego korpusu o czterech przęsłach. Przy korpusie od północy dostawiona wieża gotycka z XVI w. wysoka na 70 metrów, przechodząca z czworoboku w ośmiobok, nakryta wczesnobarokowym hełmem z XVII w. W dolnej kondygnacji wieży mieści się kaplica MB Loretańskiej a przy północnej elewacji znajduje się Ogrojec z XVII w. Po przeciwległej stronie korpusu od południa dostawione dwie kaplice: gotycka św. Anny i barokowa Zwiastowania NMP. Kościół na zewnątrz opięty jest uskokowymi przyporami, zwieńczonymi trójkątnymi szczytami z fialami. Prezbiterium i nawa główna nakryta są wysokim dachem dwuspadowym z późnobarokową wieżyczką na sygnaturkę z latarnią. Nawy boczne i niektóre przybudówki nakryte dachami pulpitowymi. Wnętrze nakryte jest sklepieniami krzyżowo-żebrowymi. Nawa główna otwarta jest do naw bocznych ostrołukowymi arkadami wspartymi na wielobocznych filarach. Także tęcza zamknięta jest łukiem ostrym, na belce tęczowej umieszczona jest późnobarokowa grupa Ukrzyżowania z MB Bolesną, św. Janem Ewangelista i św. Marią Magdaleną. Z czasów gotyku w kościele zachowało się kilka ostrołukowych gotyckich portali z początku XV w.

WYSTRÓJ I WYPOSAŻENIE WNĘTRZA. W jednym z okien prezbiterium zachowały się fragmenty witraży z 1. poł. XV w. Pozostała część wystroju kościoła jest utrzymana w duchu baroku i pochodzi z XVII i XVIII w. W prezbiterium zwraca uwagę olbrzymi ołtarz główny, manierystyczny z 1. poł. XVII w. wykonany przez krakowskiego snycerza Baltazara Kuncza. W polu głównym ołtarza umieszczony jest obraz Narodzenia Chrystusa, dzieło Tomasza Dolabelli. W tym czasie powstały też stalle ustawione w prezbiterium, ozdobione w zapleckach obrazami z warsztatu Dolabelli. Pozostałe ołtarze umieszczone przy tęczy, w przy filarach i w nawach bocznych są późnobarokowe i pochodzą z połowy i 3. ćw. XVIII w. W ołtarzach przy tęczy umieszczone są XVII-wieczne obrazy Madonny i Chrystusa, namalowane przez Łukasza Porębskiego. Obrazy do ołtarzy przyściennych w nawach bocznych wykonał w XVII w. Astolfo Vagioli. Ciekawym przykładem późnobarokowej snycerki jest ambona w kształcie łodzi z wiosłami, siecią i żaglem tworzącym baldachim, podtrzymywana przez syreny i delfiny. W lewej nawie znajduje się manierystyczny ołtarz-mauzoleum bł. Stanisława Kazimierczyka, kanonika regularnego laterańskiego zmarłego w 1489 r. w opinii świętości i beatyfikowanego w 1993 r. Na mensie XVII-wiecznego ołtarza umieszczona jest trumna z doczesnymi szczątkami błogosławionego, jego portret i obrazy z przedstawieniami cudów dokonanych za jego wstawiennictwem. W tej samej nawie przy wejściu północnym zawieszony jest obraz “Felix saeculum Cracoviae”, z przedstawieniem świętych działających w Krakowie w XV w. Od północy do korpusu nawowego przylega gotycka kaplica św. Anny, w której ścianę wmurowane jest płyta nagrobna Bartłomieja Berecciego, rajcy kazimierskiego i przede wszystkim twórcy kaplicy Zygmuntowskiej na Wawelu. W sąsiedniej barokowej kaplicy Zwiastowania znajduje się gotycka chrzcielnica z 1. poł. XV w.

Rzut poziomy za: Sztuka polska t. 2, Gotyk, wyd. Arkady 2010

LITERATURA

Adamczewski J., Kraków od A do Z, Kraków 1992
Dobrowolski T., Sztuka Krakowa, Kraków 1978
Katalog Zabytków Sztuki w Polsce, T. IV, Miasto Kraków, cz. IV, Kazimierz i Stradom. Kościoły i klasztory, 1, pod red. I. Rejduch Samkowej i  J. Samka, Warszawa 1987
Krasnowolski B., Leksykon zabytków architektury Małopolski, Warszawa 2013
Rożek M., Gondkowa B., Leksykon kościołów Krakowa, Kraków 2003

Kraków, kościół Bożego Ciała, kanoników regularnych laterańskich

{gallery}polska/malopolskie/krakow_kosciol_bozego_ciala{/gallery}

Inne kościoły w Krakowie

Kraków, katedra św. Stanisława i św. Wacława
Kraków, kościół Wniebowzięcia NMP (Mariacki)
Kraków, kościół św. Franciszka, franciszkanów
Kraków, kościół św. Trójcy, dominikanów
Kraków, kościół św. Andrzeja

Kraków, kościół św. Katarzyny Aleksandryjskiej i św. Małgorzaty
Kraków, kościół św. Krzyża
Kraków, kościół św. Piotra i św. Pawła
Kraków, kościół św. Anny

Kraków, kościół św. Piotra i św. Pawła, benedyktynów w Tyńcu
Kraków, kościół Wniebowzięcia NMP i św. Wacława, cystersów

Kraków, kościół Wniebowzięcia NMP, kamedułów na Bielanach
Kraków, kościół św. Barbary
Kraków, kościół Przemienienia Pańskiego, pijarów
Kraków, kościół Nawrócenia św. Pawła, misjonarzy

Kraków, kościół św. Floriana
Kraków, kościół św. Bernardyna, bernardynów
Kraków, kościół św. Marka
Kraków, kościół św. Michała Archanioła i św. Stanisława biskupa
Kraków, kościół św. Marcina
Kraków, kościół św. Franciszka Salezego, wizytek

Kraków, kościół Nawiedzenia NMP, karmelitów na Piasku
Kraków, kościół Trójcy Przenajświętszej, bonifratrów
Kraków, kościół św. Wojciecha
Kraków, kościół Najświętszego Salwatora
Kraków, kościół św. Łazarza
Kraków, kościół św. Grzegorza
Kraków, kościół św. Teresy od Jezusa i św. Jana od Krzyża
Kraków, kościół Zwiastowania NMP, kapucynów
Kraków, kościół św. Bartłomieja
Kraków, kościół św. Józefa
Kraków, kościół Najświętszego Serca Pana Jezusa

Kraków, kościół św. Stanisława Kostki
Kraków, kościół św. Szczepana
Kraków, kościół Matki Bożej Zwycięskiej
Kraków, kościół Matki Bożej Królowej Polski (Arka Pana)

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *