Kraków, kościół św. Katarzyny i św. Małgorzaty

Kraków, kościół św. Katarzyny i św. Małgorzaty, augustianów

Lokalizacja: Kraków – Kazimierz, ul. Augustiańska 7 (50.049352, 19.941188)
Budowa: 1715 -1725
Styl: 2. połowa XIV w.

HISTORIA. Między ulicami Skałeczną, Augustiańską i Paulińską w dawnym mieście Kazimierz znajduje się rozległy zespół budynków klasztoru augustianów, którzy przybyli do Krakowa z Pragi w 1342 r. Pierwszy murowany kościół dla zakonników ufundował król Polski Kazimierz Wielki. Po pożarze i zniszczeniu tego kościoła w 1365 r. Kazimierz Wielki wydał ponownie akt fundacyjny. Do 1378 r. ukończono prezbiterium, zaś przed końcem XIV w. zakończono budowę korpusu. W 1443 r. trzęsienie ziemi zniszczyło sklepienie prezbiterium, które wkrótce odbudowano. Następnie w latach 1502-13 nakryto sklepieniem nawę główną. W 1556 r. w czasie pożaru spłonęła biblioteka, dwadzieścia cztery ołtarze, dzwony oraz sklepienia nawy, które odbudowane do 1562 r. W 1. połowie XIX w. zły stan budowli doprowadził do kolejnego zawalenia sklepień, od tego momentu rozpoczęły się prace rekonstrukcyjne i restauracyjne, które z przerwami trwały do początku XX w.

ARCHITEKTURA. Gotycki kościół złożony jest z trójnawowego, bazylikowego korpusu o czterech przęsłach oraz z czteroprzęsłowego prezbiterium zamkniętego pięciobocznie. Do korpusu przylegają od południa kruchta a od zachodu kaplica św. Moniki, pozostałe kaplice przylegające do prezbiterium, zostały wydzielone z krużganków. Nad nawą główną rekonstruowane sklepienie gwiaździste, nad nawami bocznymi sklepienia krzyżowe. Do kościoła prowadzi gotycka kruchta południowa o ciosowej elewacji, która dzięki bogatej dekoracji uważana jest za najpiękniejszy w Małopolsce przykład kamieniarki gotyckiej. Bogate obramienie ma też wewnętrzny portal w kruchcie, z laskowaniami i dekoracją roślinną. Kruchtę nakrywa sklepienie gwiaździste. Kaplica św. Moniki ufundowana została w 1402 r. przez Ścibora ze Ściborzyc, wojewodę siedmiogrodzkiego, polskiego magnata pozostającego na usługach Zygmunta Luksemburskiego, króla Czech i Węgier. Nakryta jest czteropolowym sklepieniem krzyżowo-żebrowym, wspartym na smukłym ośmiobocznym filarze.

WYPOSAŻENIE WNĘTRZA. Dominującym elementem wyposażenie jest dużych rozmiarów manierystyczny ołtarz główny z 1634 r. o bogatej dekoracji snycerskiej z obrazem Mistyczne zaślubiny św. Katarzyny Aleksandryjskiej z 1674 pędzla Andrzeja Wenesty z 1674 r. W nawie północnej warto zwrócić uwagę na zawieszone na ścianie duże obrazy ze scenami z życia św. Augustyna, malowane przez Zachariasza Dzwonowskiego w latach 1631-36, zaś obok ołtarza św. Augustyna wmurowana jest manierystyczna płaskorzeźba Chrystus w Ogorojcu. W nawie południowej zwraca uwagę manierystyczny pomnik nagrobny Wawrzyńca Spytka Jordana (zm. 1568), kasztelana krakowskiego, wykonany na początku XVII w. w warsztacie pińczowskim, z leżącą postacią zmarłego oraz siedzącymi postaciami członków jego rodziny. W nawie tej wiszą dwa interesujące obrazy barokowe, oba malowane na desce, pierwszy nosi tytuł Koło Śmierci a drugi zawieszony nad wejściem do kaplicy św. Moniki przedstawia Matkę Boską z “kotwicą zbawienia” z 1647 r. W ołtarzu kaplicy znajduje się łaskami słynący obraz Matki Boskiej Dobrej Rady. Kaplica ta stanowi klauzurowe oratorium ss. augustianek i dostępna jest tylko raz w roku (26 IV – święto MB Dobrej Rady). Do sąsiedniego żeńskiego klasztoru prowadzi przejście przerzucone nad ulicą Skałeczną i wsparte na dwóch arkadach.

KRUŻGANKI KLASZTORNE. Do kościoła przylegają krużganki klasztorne, w których zwracają uwagę gotyckie i renesansowe malowidła ścienne oraz portale. Oryginalny jest też pomnik nagrobny Jana Mrowińskiego, rajcy kazimierskiego (zm. 1580), wykonany około 1577 r. zapewne przez Hieronima Canavesiego. Z krużganków wyodrębniono kilka kaplic: św. Doroty, MB Pocieszenia i bł. Izajasza Bonera. Jako pierwszą mijamy gotycką kaplicę św. Doroty, nakrytą sześciopolowym sklepieniem krzyżowo-żebrowym. W kaplicy MB Pocieszenie warto obejrzeć malowidło ścienne z początku XVI w., ze sceną Świętej rozmowy Matki Boskiej ze śś. Augustynem i Mikołajem z Tolentynu. Obok znajduje się barokowa kaplica bł. Izajasza Bonera tutejszego zakonnika zmarłego w 1471 r. w opinii świętości, z jego doczesnymi szczątkami.

LITERATURA

Adamczewski J., Kraków od A do Z, Kraków 1992
Dobrowolski T., Sztuka Krakowa, Kraków 1978
Katalog Zabytków Sztuki w Polsce, T. IV, Miasto Kraków, cz. IV, Kazimierz i Stradom. Kościoły i klasztory, 1, pod red. I. Rejduch Samkowej i  J. Samka, Warszawa 1987
Krasnowolski B., Leksykon zabytków architektury Małopolski, Warszawa 2013
Łoziński J., Pomniki sztuce w Polsce, T. 1, Małopolska, Warszawa 1985
Rożek M., Gondkowa B., Leksykon kościołów Krakowa, Kraków 2003

Kraków, kościół św. Katarzyny i św. Małgorzaty, augustianów

{gallery}polska/malopolskie/krakow_kosciol_sw_katarzyny{/gallery}

Inne kościoły w Krakowie

Kraków, katedra św. Stanisława i św. Wacława
Kraków, kościół Wniebowzięcia NMP (Mariacki)
Kraków, kościół św. Franciszka, franciszkanów
Kraków, kościół św. Trójcy, dominikanów
Kraków, kościół św. Andrzeja

Kraków, kościół Bożego Ciała
Kraków, kościół św. Krzyża
Kraków, kościół św. Piotra i św. Pawła
Kraków, kościół św. Anny

Kraków, kościół św. Piotra i św. Pawła, benedyktynów w Tyńcu
Kraków, kościół Wniebowzięcia NMP i św. Wacława, cystersów

Kraków, kościół Wniebowzięcia NMP, kamedułów na Bielanach
Kraków, kościół św. Barbary
Kraków, kościół Przemienienia Pańskiego, pijarów
Kraków, kościół Nawrócenia św. Pawła, misjonarzy

Kraków, kościół św. Floriana
Kraków, kościół św. Bernardyna, bernardynów
Kraków, kościół św. Marka
Kraków, kościół św. Michała Archanioła i św. Stanisława biskupa
Kraków, kościół św. Marcina
Kraków, kościół św. Franciszka Salezego, wizytek

Kraków, kościół Nawiedzenia NMP, karmelitów na Piasku
Kraków, kościół Trójcy Przenajświętszej, bonifratrów
Kraków, kościół św. Wojciecha
Kraków, kościół Najświętszego Salwatora
Kraków, kościół św. Łazarza
Kraków, kościół św. Grzegorza
Kraków, kościół św. Teresy od Jezusa i św. Jana od Krzyża
Kraków, kościół Zwiastowania NMP, kapucynów
Kraków, kościół św. Bartłomieja
Kraków, kościół św. Józefa
Kraków, kościół Najświętszego Serca Pana Jezusa

Kraków, kościół św. Stanisława Kostki
Kraków, kościół św. Szczepana
Kraków, kościół Matki Bożej Zwycięskiej
Kraków, kościół Matki Bożej Królowej Polski (Arka Pana)

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *