Kraków, kościół św. Michała Archanioła i św. Stanisława biskupa

Kraków, kościół św. Michała Archanioła i św. Stanisława biskupa na Skałce, paulinów

Lokalizacja: Kraków – Kazimierz, ul. Skałeczna 15 (50.048247, 19.937626)
Budowa: 1733-1742
Architekt: Antoni Gerhard Muntzer, Antonio Solari
Styl: późny barok 

Kościół na Skałce położony jest w bezpośrednim sąsiedztwie ruchliwego centrum Krakowa, jednak wielkomiejski zgiełk tutaj prawie nie dociera.

HISTORIA. Według tradycji w tym miejscu w 1079 r. miał miejsce tragiczny finał konfliktu króla Bolesława Szczodrego z biskupem krakowskim Stanisławem ze Szczepanowa, który poniósł męczeńską śmierć. Po kanonizacji biskupa w 1253 r. kult św. Stanisława ze Szczepanowa przybrał na sile a Skałka stała się miejscem pielgrzymek. Pierwotna romańska rotunda zapewne była zbyt mała, więc w XIV w. została zastąpiona gotycką świątynią z fundacji króla Kazimierza Wielkiego. W 1472 r. kościół objęli paulini sprowadzeni przez wybitnego historyka Jana Długosza. Obecną późnobarokową formę kościół zyskał w latach 1733-42, za sprawą architektów, Antoniego Gerharda Muntzera z Brzegu, autora planów oraz Antoniego Solariego z Warszawy, kończącego budowę.

ARCHITEKTURA. Jest to budowla złożona z dwuprzęsłowego prezbiterium, zamkniętego ścianą prostą i przybudówkami po bokach oraz trójnawowego korpusu o czterech przęsłach. Fasada kościoła jest dwukondygnacjowa z dwiema wieżami, rozdzielonymi trójkątnym przyczółkiem. Wewnątrz nawy boczne otwarte są do nawy głównej półkolistymi arkadami. Ściany prezbiterium i nawy głównej rozczłonkowane są zdwojonymi pilastrami korynckimi. Nawa główna i prezbiterium nakryte są wspólnym sklepieniem kolebkowym z lunetami, nawy boczne nakryte są sklepieniami kolebkowo-krzyżowymi. Chór muzyczny o falistej linii wsparty jest na trzech półkolistych arkadach. Dekorację stiukową i rzeźbiarską wnętrza wykonali Jan Jerzy Lehnert z Opawy oraz Wojciech Rojowski.

WYPOSAŻENIE WNĘTRZA jest jednolite późnobarokowe. ołtarze wykonane są z czarnego marmuru dębnickiego i różowego paczółtowickiego. W ołtarzu głównym umieszczony jest obraz Apoteoza św. Michała Archanioła, malowany prez Tadeusza Kuntze w 1758 r. Ołtarze boczne zostały wykonane według projektu Antoniego Solariego i są ustawione parami w kolejnych przęsłach. Najciekawszy z nich to ołtarz św. Stanisława, w którym w rzeźbionej ramie umieszczony jest kawałek drzewa, na którym miano rozsiekać ciało świętego, zaś obok za szkłem znajdują się szczątki stopni zbroczonych krwią biskupa. Ambona wykonana została przez Wojciecha Rojowskiego, który ozdobił ją postaciami czterech ewangelistów i anioła. Na uwagę zasługuje tez późnobarokowy prospekt organowy z lat 1761-62, którego dekoracja jest dziełem Józefa Weissmanna. Na ścianach kościoła znajdują się liczne epitafia, we wnętrzu zaś ustawiono trzy popiersia: ks. Jana Długosza, fundatora tutejszych paulinów, ks. Augustyna Kordeckiego, przeora i obrońcę klasztoru jasnogórskiego przed Szwedami oraz papieża Jana Pawła II.

KRYPTA ZASŁUŻONYCH. Pod kościołem mieści się krypta z grobami osób zasłużonych dla polskiej kultury. Pochowano tutaj m.in.: Jana Długosza, Wincentego Pola, Józefa Ignacego Kraszewskiego, Adama Asnyka, Henryka Siemiradzkiego, Stanisława Wyspiańskiego, Jacka Malczewskiego, Karola Szymanowskiego, Tadeusza Banachiewicza i Ludwika Solskiego. Tuż obok kościoła usytuowana jest sadzawka, do której według tradycji wpadł palec św. Stanisława. Jej kamienne obramienie i rzeźba świętego pochodzą z XVII w. i zostały ufundowane przez biskupa krakowskiego Jakuba Zadzika.

LITERATURA

Adamczewski J., Kraków od A do Z, Kraków 1992
Dobrowolski T., Sztuka Krakowa, Kraków 1978
Katalog Zabytków Sztuki w Polsce, T. IV, Miasto Kraków, cz. V, Kazimierz i Stradom. Kościoły i klasztory 2, pod red. I. Rejduch-Samkowej i  J. Samka, Warszawa 1994
Krasnowolski B., Leksykon zabytków architektury Małopolski, Warszawa 2013
Łoziński J., Pomniki sztuce w Polsce, T. 1, Małopolska, Warszawa 1985
Rożek M., Gondkowa B., Leksykon kościołów Krakowa, Kraków 2003

{gallery}polska/malopolskie/krakow_kosciol_paulinow{/gallery}

Kraków, kościół św. Michała Archanioła i św. Stanisława biskupa

Kościoły w Krakowie

Kraków, katedra św. Stanisława i św. Wacława
Kraków, kościół Wniebowzięcia NMP (Mariacki)
Kraków, kościół św. Franciszka, franciszkanów
Kraków, kościół św. Trójcy, dominikanów
Kraków, kościół św. Andrzeja

Kraków, kościół św. Katarzyny i św. Małgorzaty
Kraków, kościół Bożego Ciała
Kraków, kościół św. Krzyża
Kraków, kościół św. Piotra i św. Pawła
Kraków, kościół św. Anny

Kraków, kościół św. Piotra i św. Pawła, benedyktynów w Tyńcu
Kraków, kościół Wniebowzięcia NMP i św. Wacława, cystersów

Kraków, kościół Wniebowzięcia NMP, kamedułów na Bielanach
Kraków, kościół św. Barbary
Kraków, kościół Przemienienia Pańskiego, pijarów
Kraków, kościół Nawrócenia św. Pawła, misjonarzy

Kraków, kościół św. Floriana
Kraków, kościół św. Bernardyna, bernardynów
Kraków, kościół św. Marka
Kraków, kościół św. Michała Archanioła i św. Stanisława biskupa
Kraków, kościół św. Marcina
Kraków, kościół św. Franciszka Salezego, wizytek

Kraków, kościół Nawiedzenia NMP, karmelitów na Piasku
Kraków, kościół Trójcy Przenajświętszej, bonifratrów
Kraków, kościół św. Wojciecha
Kraków, kościół Najświętszego Salwatora
Kraków, kościół św. Łazarza
Kraków, kościół św. Grzegorza
Kraków, kościół św. Teresy od Jezusa i św. Jana od Krzyża
Kraków, kościół Zwiastowania NMP, kapucynów
Kraków, kościół św. Bartłomieja
Kraków, kościół św. Józefa
Kraków, kościół Najświętszego Serca Pana Jezusa

Kraków, kościół św. Stanisława Kostki
Kraków, kościół św. Szczepana
Kraków, kościół Matki Bożej Zwycięskiej
Kraków, kościół Matki Bożej Królowej Polski (Arka Pana)

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *