Kraków, kościół Najświętszego Salwatora

Kraków, kościół Najświętszego Salwatora

Lokalizacja: Kraków – Zwierzyniec, ul. św. Bronisławy 9 (50.053422, 19.912338)
Budowapołowa XII w., 2. połowa XVII w.
Styl
:  romanizm, barok

HISTORIA. Kościół Salwatora położony jest w dzielnicy Zwierzyniec na wzgórzu św. Bronisławy i otoczony cmentarzem salwatorskim. Obecny kościół w swych najstarszych partiach pochodzi z połowy XII w. Pierwsza wzmianka o kościele zawarta w Roczniku kapituły krakowskiej pochodzi z 1148 r. Mury tamtej romańskiej świątyni zachowały się we wschodniej części dzisiejszego kościoła. Zachodnia część budowli romańskiej została rozebrana po zniszczeniu kościoła przez wojska arcyksięcia Maksymiliana w 1587 r. Dalsze zniszczenia świątyni przyniósł pożar wywołany przez wojska szwedzkie w 1656 r. Dzisiejszy kształt kościoła jest efektem odbudowy prowadzonej w 2. połowie XVII w.

ARCHITEKTURA. Budowla składa się z prezbiterium zamkniętego ścianą prostą, szerszej nawy oraz wieży dostawionej od zachodu. Do prezbiterium od północy przylega zakrystia. Kościół nakryty jest dachami dwuspadowymi, z wieżyczką na sygnaturkę nad nawą. Wieżę nakrywa barokowy hełm cebulasty ze zdwojoną latarnią. Ściany nawy na zewnątrz podparte we wschodnich narożnikach szerokimi skośnymi szkarpami. Przy południowej ścianie prezbiterium znajduje się późnorenesansowa ambona kamienna z 1605 r. Okna w nawie i prezbiterium są ostrołukowe, podobnie jak portale posiadające cechy późnogotyckie, choć wykonane zostały około 1622 r. Wewnątrz prezbiterium nakryte jest w części sklepieniem krzyżowym i w części kolebkowym, nawa zaś nakryta jest sklepieniami kolebkowo-krzyżowymi. W bocznych ścianach prezbiterium znajdują się mocno rekonstruowane biforia o półkoliście zamkniętych łukach, wspartych na filarkach z romańskimi impostami. Przy biforiach są przejścia o analogicznych półkolistych zamknięciach.

WYSTRÓJ IWYPOSAŻENIE WNĘTRZA. Wewnątrz na wschodniej ścianie prezbiterium dostrzec można pozostałości renesansowych malowideł z 1. ćw. XVI w., przedstawiają one sceny Ukrzyżowania i Cudownego Rozmnożenia Chleba. W prezbiterium znajduje się kamienna mensa ołtarzowa z XVI w., We wnękach biforiów ustawione są barokowe rzeźby świętych: z lewej śś. Augustyna i Jana Chrzciciela zaś z prawej śś. Norberta i Hermana. W barokowym ołtarzu w nawie umieszczony jest interesujący obraz Ukrzyżowanego Chrystusa adorowanego przez ubogiego grajka, namalowany w 1605 r. przez Kacpra Kurcza. Niekonwencjonalny strój Chrystusa przywodzi na myśl św. Wilgerfortis, według tradycji ukrzyżowaną z rozkazu swego ojca, za odmowę wyjścia za mąż za króla Sycylii. Dzięki modlitwom, jej twarz pokrył zarost, który odstraszał wszystkich adoratorów. W nawie znajduje się też barokowa ambona z XVII w.

LITERATURA

Adamczewski J., Kraków od A do Z, Kraków 1992
Dobrowolski T., Sztuka Krakowa, Kraków 1978
Katalog Zabytków Sztuki w Polsce, T. IV, Miasto Kraków, cz. VII, Zwierzyniec, Nowy Świat, Półwsie Zwierzynieckie. Kościoły i klasztory, Warszawa 1995
Krasnowolski B., Leksykon zabytków architektury Małopolski, Warszawa 2013
Rożek M., Gondkowa B., Leksykon kościołów Krakowa, Kraków 2003
Sztuka polska romańska i przedromańska do schyłku XIII w., pod. red. M. Walickiego, Warszawa br.
Strona internetowa: http://www.parafiasalwator.pl/

Kraków, kościół Najświętszego Salwatora

{gallery}polska/malopolskie/krakow_kosciol_salwatora{/gallery}

Kościoły w Krakowie

Kraków, katedra św. Stanisława i św. Wacława
Kraków, kościół Wniebowzięcia NMP (Mariacki)
Kraków, kościół św. Franciszka, franciszkanów
Kraków, kościół św. Trójcy, dominikanów
Kraków, kościół św. Andrzeja

Kraków, kościół św. Katarzyny i św. Małgorzaty
Kraków, kościół Bożego Ciała
Kraków, kościół św. Krzyża
Kraków, kościół św. Piotra i św. Pawła
Kraków, kościół św. Anny

Kraków, kościół św. Piotra i św. Pawła, benedyktynów w Tyńcu
Kraków, kościół Wniebowzięcia NMP i św. Wacława, cystersów

Kraków, kościół Wniebowzięcia NMP, kamedułów na Bielanach
Kraków, kościół św. Barbary
Kraków, kościół Przemienienia Pańskiego, pijarów
Kraków, kościół Nawrócenia św. Pawła, misjonarzy

Kraków, kościół św. Floriana
Kraków, kościół św. Bernardyna, bernardynów
Kraków, kościół św. Marka
Kraków, kościół św. Michała Archanioła i św. Stanisława biskupa
Kraków, kościół św. Marcina
Kraków, kościół św. Franciszka Salezego, wizytek

Kraków, kościół Nawiedzenia NMP, karmelitów na Piasku
Kraków, kościół Trójcy Przenajświętszej, bonifratrów
Kraków, kościół św. Wojciecha
Kraków, kościół Najświętszego Salwatora
Kraków, kościół św. Łazarza
Kraków, kościół św. Grzegorza
Kraków, kościół św. Teresy od Jezusa i św. Jana od Krzyża
Kraków, kościół Zwiastowania NMP, kapucynów
Kraków, kościół św. Bartłomieja
Kraków, kościół św. Józefa
Kraków, kościół Najświętszego Serca Pana Jezusa

Kraków, kościół św. Stanisława Kostki
Kraków, kościół św. Szczepana
Kraków, kościół Matki Bożej Zwycięskiej
Kraków, kościół Matki Bożej Królowej Polski (Arka Pana)

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *