Warszawa, kościół Najświętszego Zbawiciela

Warszawa, kościół Najświętszego Zbawiciela

Lokalizacja:  Warszawa – Śródmieście, pl. Zbawiciela 1 (52.218889, 21.017778)
Budowa: 1901-1927
Architekt:  Józef Pius Dziekoński
Styl: neorenesansowy i neobarokowy

HISTORIA. Ważnym wydarzeniem w dziedzinie budownictwa sakralnego Warszawy był rozpisany w 1900 r. konkurs na budowę kościoła Zbawiciela. Zwyciężył Stefan Szyller, który zaprojektował świątynię w stylu neogotyckim. Jednak do realizacji wybrano projekt przedstawiony przez Józefa Piusa-Dziekońskiego, który otrzymał II nagrodę w konkursie. Prace budowlane rozpoczęły sie w 1901 r. i trwały aż do 1927 r. Jednak kościół częściowo udostępniono wiernym już w 1903 r. a samą parafię erygowano w 1911 r. W 1939 r. kościół poważnie ucierpiał w wyniku niemieckich bombardowań, zniszczeniu uległy lewa wieża, sygnaturka oraz dach. Dalszych zniszczeń dokonali Niemcy w 1944 r. po upadku powstania warszawskiego, kiedy zdetonowali ładunki w dolnym kościele. Runęły wtedy sklepienia nad dolnym i górnym kościołem. Odbudowa kościoła mimo pewnych trudności czynionych przez władze komunistyczne nastąpiła w 1958 r.

ARCHITEKTURA. Kościół jest budowlą eklektyczną nawiązująca do polskiej architektury renesansowej i barokowej. Zbudowany jest na lanie krzyża łacińskiego. Składa się z trójnawowego, trójprzęsłowego, bazylikowego korpusu, obszernego transeptu i dwuprzęsłowego prezbiterium. Po obu stronach prezbiterium dostawione są kopułowe przybudówki mieszczące zakrystię i kaplicę Matki Zbawiciela. Od północy kościół poprzedza dwukondygnacjowa fasada, ujęta po bokach dwiema smukłymi wieżami. Dolna kondygnacja w środkowej części zwieńczona jest trójkątnym portykiem, wspartym na kolumnach i nakrywającym wejście do kościoła. Boczne pola ujęte są półkolumnami i mieszczą półkoliste wnęki z posągami świętych Piotra i Pawła. W górnej kondygnacji znajduje się wielkie półkoliście zamknięte okno ujęte po bokach parami kolumn. Całość wieńczy szczyt z krzyżem i posągami aniołów. Wieże są ośmioboczne, podzielone gzymsami na cztery kondygnacje, nakryte ostrosłupowymi hełmami z latarniami. Ściany szczytowe prezbiterium i ramion transeptu posiadają duże, półkoliście zamknięte okna, ujęte parami pilastrów i zwieńczone są okazałymi szczytami renesansowymi. Elewacje boczne kościoła opięte są pilastrami, zaś górne kondygnacje prezbiterium i nawy głównej przeprute są dużymi półkoliście zamkniętymi oknami. Kaplica i zakrystia, nakryte są kopułami z latarniami. Wewnątrz ściany rozczłonkowane są pilastrami, wspierającymi półkoliste arkady międzynawowe. Prezbiterium i nawy nakrywają sklepienia kolebkowo-krzyżowe, nad skrzyżowaniem naw wznosi się pozorna kopuła.

WYPOSAŻENIE WNĘTRZA. Podczas II wojny światowej wyposażenie uległo zniszczeniu a następnie zostało zrekonstruowane. Działania wojenne przetrwał ołtarz w kaplicy z kopią obrazu Matki Bożej Częstochowskiej, namalowaną w 1909 r. Przed tym obrazem modlili się mieszkańcy Warszawy przed i po bitwie Warszawskiej w 1920 r. Na ścianie obok kaplicy wmurowano fragment mozaiki ze zburzonego Soboru Aleksandra Newskiego na Placu Saskim, przedstawiający Anioła. W kościele oglądać można tez dwa obrazy Michaela Willmana, jeden w transepcie Wizja św. Augustyna, zaś drugi Wizja św. Barnarda w Kaplicy Matki Zbawiciela. Oba obrazy zostały zabrane po drugiej wojnie światowej z opactwa cystersów w Lubiążu.

LITERATURA

Mórawski K., Głębocki W., Warszawa. Mały przewodnik, Warszawa 1997
Stefański K., Architektura XIX w. na ziemiach polskich, Warszawa 2005
Żabicki J., Leksykon zabytków Mazowsza i Podlasia, Warszawa 2010

Warszawa, kościół Najświętszego Zbawiciela

{gallery}polska/mazowieckie/warszawa_kosciol_zbawiciela{/gallery}

Inne kościoły w Warszawie opisane na stronie: zabytkowekoscioly.net

Warszawa, katedra św. Jana Chrzciciela
Warszawa, katedra św. Floriana
Warszawa, kościół ewangelicki
Warszawa, kościół Matki Bożej Łaskawej, jezuitów
Warszawa, kościół Matki Bożej Zwycięskiej
Warszawa, kościół Najświętszego Zbawiciela
Warszawa, kościół NMP Królowej Polski, pijarów 
Warszawa, kościół Niepokalanego Poczęcia NMP, kamedułów 
Warszawa, kościół Przemienienia Pańskiego, kapucynów
Warszawa, kościół św. Aleksandra
Warszawa, kościół św. Anny, bernardynów
Warszawa, kościół św. Antoniego Padewskiego, bernardynów
Warszawa, kościół św. Ducha, paulinów
Warszawa, kościół św. Franciszka, franciszkanów
Warszawa, kościół św. Jacka, dominikanów
Warszawa, kościół św. Józefa Oblubieńca, wizytek
Warszawa, kościół św. Kazimierza, sakramentek
Warszawa, kościół św. Krzyża, misjonarzy
Warszawa, kościół św. Marcina, augustianów
Warszawa, kościół św. Stanisława Kostki
Warszawa, kościół Wniebowzięcia NMP, karmelitów bosych
Warszawa, kościół św. Anny w Wilanowie
Warszawa, kościół św. Klemensa Hofbauera

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *