Warszawa, kościół św. Anny w Wilanowie

Warszawa, kościół św. Anny w Wilanowie

Lokalizacja: Warszawa – Wilanów, Stanisława Kostki Potockiego 18 (52.166135, 21.087424)
Budowa:
1772-1775, 1857-1870
Architekt:
Leonard Marconi
Styl:
neorenesans

HISTORIA. W XVII w. w Wilanowie istniał drewniany kościół p.w. św. Mikołaja i św. Anny. W latach 1772-1775 wzniesiono murowany kościół z fundacji Aleksandra Czartoryskiego i jego córki Izabeli Lubomirskiej według projektu Jana Kotelnickiego. W latach 1857-1870 nastąpiła rozbudowa kościoła z inicjatywy kolejnych właścicieli Wilanowa, Augusta i Aleksandry Potockich. Autorem projektu był warszawski architekt Henryk Marconi, który przygotował projekt nawiązujący do włoskiego renesansu. Po śmierci architekta prace nadzorowali jego synowie Władysław i Karol. W wyniku przeprowadzonych prac powiększono prezbiterium, dobudowano nawy boczne i dwie kaplice, wzniesiono kopułę oraz nową fasadę.

ARCHITEKTURA. Neorenesansowy kościół złożony jest z trójprzęsłowego, trójnawowego, bazylikowego korpusu, transeptu i prezbiterium zakończonego ścianą prostą. Do obu ramion transeptu przylegają ośmioboczne kopułowe kaplice. Od południa i północy do prezbiterium dostawione są zakrystie, zaś od wschodu otwarta arkadowa kaplica. Fasada frontowa jest dwukondygnacjowa, ujęta po bokach niewielkimi cofniętymi wieżami, ze środkową zryzalitowaną częścią zwieńczoną trójkątnym szczytem z posągami klęczących aniołów. Na osi fasady znajduje się wgłębny portyk, zamknięty półkolistą konchą i przedzielony belkowaniem z balustradą, które wspierają się na dwóch kolumnach. W bocznych polach dolnej kondygnacji mieszczą się nisze z posągami świętych Piotra i Pawła. W narożach górnej kondygnacji ustawione są rzeźby świętych Jana i Andrzeja. Wieże kwadratowe, podzielone na trzy kondygnacje, z których środkowa przebita półkolistymi prześwitami. Elewacje boczne posiadają podziały ramowe, w nawie głównej z oknami zamkniętymi łukami odcinkowymi. Nad prezbiterium i ramionami transeptu wznoszą się trójkątne szczyty zwieńczone posągami świętych. Nawa główna, prezbiterium i ramiona transeptu nakryte są dachami dwuspadowymi, nad nawami bocznymi dachy jednospadowe. Nad skrzyżowaniem naw wznosi się kopuła z latarnią na wysokim tamburze, oświetlona dużymi oknami zamkniętymi półkoliście. Kopuły nad kaplicami bocznymi częściowo wtopione są w ramiona transeptu. Wewnątrz ściany nawy głównej opięte są pilastrami dźwigającymi wydatny gzyms z belkowaniem. Nawa główna otwarta jest do naw bocznych półkolistymi arkadami. Nawę nakrywa sklepienie kolebkowo-krzyżowe na gurtach z lunetami.

WYPOSAŻENIE WNĘTRZA. Dzięki mecenatowi przedstawicieli rodu Potockich kościół posiada interesujące wyposażenie wnętrza. W prezbiterium znajduje się neorenesansowy ołtarz główny, zaprojektowany przez Antoniego Sikorskiego i Leonarda Marconiego z czerwonego, szarego i białego marmuru. W polu głównym ołtarza umieszczony jest obraz Zwiastowanie NMP namalowany we Włoszech w XVII w. i przeniesiony z zamkowej kaplicy w Nowym Wiśniczu, Przy balustradzie oddzielającej prezbiterium ustawiona jest późnobarokowa chrzcielnica z XVIII w. W nawie znajduje się neorenesansowa ambona z 2. połowy XVIII w. zaprojektowana przez Leonarda Marconiego. W ołtarzu na zakończeniu lewej nawy umieszczono obraz św. Barbary namalowany przez Franciszka Drewczyńskiego, zaś w ołtarzu prawej nawy znajduje się rzeźba Ecce Homo, dzieło Henryka Stattlera z Krakowa. W kaplicy Matki Bożej Łaskawej umieszczony jest obraz patronki namalowany w 1860 r. przez Leopolda Kuppelweisera z Wiednia. W kaplicy tej znajdują się też sarkofagi i epitafia właścicieli Wilanowa z rodu Potockich, m.in. Stanisława Kostki Potockiego (zm. 1825). W przeciwległej kaplicy św. Anny znajduje się obraz patronki namalowany przez Leopolda Nowotnego.

LITERATURA

Popkowicz-Tajchert R., Zabytkowe kościoły Warszawy, Warszawa 2000
Sztuka polska, T. 6, Sztuka XIX wieku, opr. zb., Warszawa 2021
Strona internetowa: https://parafiawilanow.pl (dostęp 17.08.2022)

Warszawa, kościół św. Anny w Wilanowie

{gallery}polska/mazowieckie/warszawa_kosciol_wilanow{/gallery}

Inne kościoły w Warszawie opisane na stronie: zabytkowekoscioly.net

Warszawa, katedra św. Jana Chrzciciela
Warszawa, katedra św. Floriana
Warszawa, kościół ewangelicki
Warszawa, kościół Matki Bożej Łaskawej, jezuitów
Warszawa, kościół Matki Bożej Zwycięskiej
Warszawa, kościół Najświętszego Zbawiciela
Warszawa, kościół NMP Królowej Polski, pijarów 
Warszawa, kościół Niepokalanego Poczęcia NMP, kamedułów 
Warszawa, kościół Przemienienia Pańskiego, kapucynów
Warszawa, kościół św. Aleksandra
Warszawa, kościół św. Anny, bernardynów
Warszawa, kościół św. Antoniego Padewskiego, bernardynów
Warszawa, kościół św. Ducha, paulinów
Warszawa, kościół św. Franciszka, franciszkanów
Warszawa, kościół św. Jacka, dominikanów
Warszawa, kościół św. Józefa Oblubieńca, wizytek
Warszawa, kościół św. Kazimierza, sakramentek
Warszawa, kościół św. Krzyża, misjonarzy
Warszawa, kościół św. Marcina, augustianów
Warszawa, kościół św. Stanisława Kostki
Warszawa, kościół Wniebowzięcia NMP, karmelitów bosych
Warszawa, kościół św. Anny w Wilanowie
Warszawa, kościół św. Klemensa Hofbauera

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *