Warszawa, kościół św. Kazimierza, sakramentek

Warszawa, kościół św. Kazimierza, sakramentek

Lokalizacja:  Warszawa-Nowe Miasto, Rynek Nowego Miasta 2 (52.253195, 21.008798)
Budowa: 1688-1693
Architekt: Tylman z Gameren
Styl:  barok

HISTORIA. Wybitnym dziełem dojrzałego baroku na ziemiach polskich jest wzniesiony w Warszawie kościół dla francuskiej kongregacji benedyktynek od Adoracji Najświętszego Sakramentu. Sakramentki bo tak brzmi popularna nazwa zakonu zostały w 1687 r. sprowadzone do Warszawy przez królową Marię Kazimierę Sobieską. Królowa wykupiła dla zakonnic pałac Kotowskich i ufundowała dla nich monumentalny kościół o formie kopułowego tabernakulum. Roboty budowlane prowadzone były w latach 1688-1693 według projektu spolonizowanego Holendra Tylmana van Gameren. Prace nad wystrojem wnętrza trwały do konsekracji świątyni w 1715 r. Autorem programu ideowego był Augustyn Locci Mł., doradca artystyczny rodziny Sobieskich. W 1944 r. w czasie powstania warszawskiego kościół uległ całkowitemu zniszczeniu. Bomby niemieckie zrzucone 31 sierpnia doprowadziły do zawalenia kopuły i sklepień oraz przebiły się do piwnic. Doszło do prawdziwej masakry bowiem pod murami śmierć poniosło około 1000 osób, wśród nich ranni powstańcy, ludność cywilna oraz księża i zakonnice. W latach 1948-52 kościół został zrekonstruowany pod kierunkiem Marii Zachwatowicz.

ARCHITEKTURA. Zbudowany jest na planie krzyża greckiego z ośmioboczną częścią centralną, nakrytą kopułą z latarnią i posadowioną na niskim ośmiobocznym tamburze. Krótkie, jednoprzęsłowe ramiona mieszczą prezbiterium, dwie kaplice i kruchtę z chórem muzycznym. Elewacje zewnętrzne opięte są pilastrami toskańskimi na wysokich cokołach, wspierającymi trójkątne frontony. Frontony te oraz latarnia posiadają dekorację sztukatorsko-rzeźbiarską. Są to m.in. herby Sobieskich i rodu d’Arqien. Wnętrze kościoła oświetlają równomiernie liczne okna rozmieszczone w ścianach elewacji i tamburze kopuły. Wewnątrz centralna ośmioboczna część otwarta jest do ramion krzyża wielkimi arkadami w formie łuków triumfalnych. Ściany zdobią pilastry na wysokich cokołach, dźwigające wydatne belkowanie. Ramiona nakryte są sklepieniami kolebkowo-krzyżowymi. Chór zakonny łączy z prezbiterium wysoka arkada z kratą z lat 1771-74, która ocalała z wojennej pożogi.

WYSTRÓJ I WYPOSAŻENIE WNĘTRZA. Większość wyposażenia i wystroju kościoła uległa zniszczeniu podczas powstania warszawskiego. Taki los spotkał polichromię oraz trzy duże obrazy sztalugowe, przepadły ołtarze, nagrobki i epitafia. Zniszczeniu uległ także późnobarokowy pomnik nagrobny Marii Karoliny de Bouillon (zm. 1740), wnuczki Jana III Sobieskiego i dobrodziejki klasztoru. Został on wykonany w 1746 r. w Dreźnie przez włoskiego rzeźbiarza z Vicenzy Lorenzo Mattiellego. Fundatorami pomnika byli biskup Andrzej Załuski i wojewoda wileński Michał Kazimierz Radziwiłł zwany Rybeńko. Po wojnie udało się zebrać zachowane fragmenty i w 1961 r. zostały one uzupełnione przez rzeźbiarza Antoniego Szymanowskiego. W ołtarzu bocznym znajduje się obraz Matki Bożej Ostrobramskiej malowany przed 1962 r. W 30 rocznicę zburzenia kościoła w ścianę kościoła wmurowano pomnik upamiętniający ofiary tamtego wydarzenia. Pomnik ma formę marmurowego obramienia z napisem pamiątkowym w dolnej części oraz sgraffitowym obrazem zburzonej świątyni i urną ze znakiem Polski Walczącej w górnej części.

Rzut poziomy za Miłobędzki A., Architektura polska XVII wieku, Warszawa 1980

LITERATURA

Miłobędzki A., Architektura polska XVII wieku, Warszawa 1980
Żabicki J., Leksykon zabytków Mazowsza i Podlasia, Warszawa 2010
Strona internetowa: http://www.benedyktynki-sakramentki.org/
Strona internetowa: http://www.sztuka.net/

Warszawa, kościół św. Kazimierza, sakramentek

{gallery}polska/mazowieckie/warszawa_kosciol_sw_kazimierza{/gallery}

Inne kościoły w Warszawie opisane na stronie: zabytkowekoscioly.net

Warszawa, katedra św. Jana Chrzciciela
Warszawa, katedra św. Floriana
Warszawa, kościół ewangelicki
Warszawa, kościół Matki Bożej Łaskawej, jezuitów
Warszawa, kościół Matki Bożej Zwycięskiej
Warszawa, kościół Najświętszego Zbawiciela
Warszawa, kościół NMP Królowej Polski, pijarów 
Warszawa, kościół Niepokalanego Poczęcia NMP, kamedułów 
Warszawa, kościół Przemienienia Pańskiego, kapucynów
Warszawa, kościół św. Aleksandra
Warszawa, kościół św. Anny, bernardynów
Warszawa, kościół św. Antoniego Padewskiego, bernardynów
Warszawa, kościół św. Ducha, paulinów
Warszawa, kościół św. Franciszka, franciszkanów
Warszawa, kościół św. Jacka, dominikanów
Warszawa, kościół św. Józefa Oblubieńca, wizytek
Warszawa, kościół św. Kazimierza, sakramentek
Warszawa, kościół św. Krzyża, misjonarzy
Warszawa, kościół św. Marcina, augustianów
Warszawa, kościół św. Stanisława Kostki
Warszawa, kościół Wniebowzięcia NMP, karmelitów bosych
Warszawa, kościół św. Anny w Wilanowie
Warszawa, kościół św. Klemensa Hofbauera

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *