Wrocław, kościół św. Bernarda, dawny bernardynów

Wrocław, kościół św. Bernarda, dawny bernardynów

Lokalizacja:  Wrocław-Stare Miasto, Bernardyńska 2 (51.109907, 17.042138)
Budowa: 1463 – 1502
Architekt: Mistrz Hannos
Styl:  późny gotyk

HISTORIA. Pojawienie się bernardynów we Wrocławiu jest związane z podróżą misyjną Jana Kapistrana, włoskiego kaznodziei i legata papieskiego, który odwiedził miasto w 1453 r. Pierwszy, tymczasowy kościół p.w. św. Bernarda ze Sieny bernardyni wznieśli we Wrocławiu już w 1455 r. Niebawem bo w 1463 r. ruszyły prace nad obecną, okazałą świątynią. Przebiegały one w trzech etapach. Początkowo wzniesiono prezbiterium i zakrystię a przy ich budowie czynny był Mistrz Hannos (Hans Berthold?). Około 1466 r. zbudowano mury obwodowe korpusu a przed 1502 r. nakryto wnętrze sklepieniami. W 1502 r. konsekracji świątyni dokonał bp wrocławski Jan IV Roth. W 1522 r. kościół został opuszczony przez bernardynów a w 1526 r. przejęli go ewangelicy, w rękach których pozostawał do 1945 r. jako świątynia parafialna Nowego Miasta. W 1628 r. kościół został poważnie uszkodzony w wyniku pożaru, runął wtedy dach i część sklepień. Odbudowa ciągnęła się aż do 1704 r., wówczas szczyt zachodni uzyskał barokową formę. Ponownie uszkodzony został podczas ostrzału miasta przez wojska pruskie w 1757 r. Poważne zniszczenia dotknęły kościół także w czasie działań wojennych w 1945 r. Odbudowany w latach 1956-1965 jest obecnie siedzibą Muzeum Architektury.

ARCHITEKTURA. Kościół bernardynów był ostatnią tak okazałą, gotycką świątynią wzniesioną we Wrocławiu, ma 74 m długości i 24 m szerokości. Posiada trójnawowy, bazylikowy korpus i zamknięte trójbocznie prezbiterium, przy którym w narożu z nawą południową stoi niewielka wieża, nakryta ośmiobocznym hełmem ostrosłupowym. Z kolei od południa dobudowana jest dwuprzęsłowa kaplica zamknięta trójbocznie, otwarta do wnętrza bogato profilowaną arkadą. We wnętrzu arkada tęczy ostrołukowa, sklepienia nad prezbiterium i nawą główną gwiaździste, czteroramienne, w nawach bocznych i kaplicy krzyżowo-żebrowe. Na zewnątrz kościół opięty przyporami za wyjątkiem północnej elewacji korpusu nawowego. Fasada zachodnia zwieńczona jest barokowym szczytem, trójkątnym ze spływami i pilastrami. Ściany przeprute zostały dużymi, ostrołukowymi oknami z maswerkami. Do wnętrza prowadzą ostrołukowe portale gotyckie, najciekawszy z nich, zachodni ujęty jest kolumnami i zwieńczony wimpergą w formie oślego grzbietu z żabkami, kwiatonem i pinaklami po bokach. Dwa pozostałe portale, północny i południowy posiadają skromniejsza formę.

WYSTRÓJ I WYPOSAŻENIE WNĘTRZA. Przed II wojną światową w kościele można było oglądać wiele interesujących zabytków m.in. Tryptyk św. Jadwigi (obecnie w Muzeum Narodowym w Warszawie), chrzcielnicę z 1591 r. czy obraz Ukrzyżowania z XV w. W Muzeum Narodowym we Wrocławiu znajduje się rzeźba Chrystusa Zmartwychwstałego z końca XV w. W związku z aktualnym przeznaczeniem kościoła (Muzeum Architektury) wewnątrz brak jest wyposażenia o charakterze sakralnym. Jedynie w południowym przedsionku zachowały się dawne tablice i epitafia kamienne.

Rzut poziomy kościoła i czarno białe fotografie pochodzą z pracy: Architektura gotycka w Polsce, pod red. T. Mroczko i T. Arszyńskiego

LITERATURA

Antkowiak Z., Kościoły Wrocławia, Wrocław 1991
Architektura gotycka w Polsce, pod red. T. Mroczko i M. Arszyńskiego, Warszawa 1995
Pilch J., Leksykon zabytków architektury Dolnego Śląska, Warszawa 2005

Wrocław, kościół św. Bernarda

{gallery}polska/dolnoslaskie/wroclaw_kosciol_bernardynow{/gallery}

Kościoły Wrocławia opisane na stronie zabytkowekoscioly.net

Wrocław, katedra św. Jana Chrzciciela
Wrocław, kościół św. Elżbiety
Wrocław, kościół św. Marii Magdaleny
Wrocław, kościół św. Stanisława, św. Doroty i św. Wacława
Wrocław, kościół Bożego Ciała
Wrocław, kościół NMP na Piasku
Wrocław, kościół św. Anny
Wrocław, kościół św. Antoniego
Wrocław, kościół św. Barbary
Wrocław, kościół św. Bernarda, dawny bernardynów
Wrocław, kościół św. Idziego
Wrocław, kościół św. Krzysztofa
Wrocław, kościół św. Krzyża
Wrocław, kościół św. Macieja
Wrocław, kościół św. Macieja, dawny jezuitów
Wrocław, kościół św. Michała Archanioła
Wrocław, kościół św. Piotra i św. Pawła
Wrocław, kościół św. Wincentego
Wrocław, kościół św. Wojciecha, dominikanów

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *