Wrocław, kościół św. Macieja

Wrocław, kościół św. Macieja, dawniej krzyżowców z Czerwoną Gwiazdą

Lokalizacja:  Wrocław, pl. Nankiera 17 (51.1129,17.036406)
Budowa: XIII w.- koniec XIV w.
Styl: gotyk

Położony przy placu Biskupa Nankera gotycki kościół św. Macieja nie dorównuje wprawdzie rozmiarami największym wrocławskim kościołom z tego okresu, jednak jego interesująca architektura sprawia, że warto ten zabytek obejrzeć z bliska.

HISTORIA. Pierwotnie na tym miejscu istniała kaplica dworska dla zamku książąt wrocławskich, który znajdował się tam gdzie dziś stoi główny gmach Uniwersytetu wrocławskiego. W 1243 r. wdowa po Henryku Pobożnym księżna Anna założyła przy kaplicy szpital św. Elżbiety, nad którym opiekę w 1253 r. przejęli sprowadzeni z Pragi krzyżowcy z Czerwoną Gwiazdą. Około 1300 r. do istniejącej nawy dobudowano obecne prezbiterium i dolną cześć wieży, którą ukończono dopiero w 1487 r. Pod koniec XIV w. wzniesiono południowe ramię transeptu, zaś około 1400 r. zbudowano ramię północne. Kolejna przebudowa kościoła nastąpiła w 1569 r., kiedy to podwyższono nawę i przekryto ją sklepieniami. W 1675 r. rozpoczęto budowę budynków klasztornych. W okresie od XVI do XVIII w. w kościele tym regularnie odprawiano jeszcze nabożeństwa w języku polskim. Od 1819 r. zabudowania klasztorne zostały zamienione na gimnazjum a kościół zaczął pełnić funkcję świątyni pomocniczej. W 1945 r. kościół został poważnie uszkodzony w czasie oblężenia miasta przez Armię Czerwoną, spłonęły wtedy m.in. dachy i wieża. Odkładania powojennej odbudowy kościoła doprowadziło w 1958 r. do katastrofy budowlanej w wyniku której zawaliła się część północnego ramienia transeptu oraz łuku tęczowego. Odbudowa prowadzona była w latach 1961-66 a po jej zakończeniu kościół odzyskał pierwotny wygląd. Wyjątkiem jest wieża, która czeka na rekonstrukcję hełmu i obecnie nakryta jest prowizorycznym daszkiem.

ARCHITEKTURA. Jest to kościół gotycki, murowany z cegły. Zbudowany został na planie krzyża, składa się z krótkiej dwuprzęsłowej nawy, dwuprzęsłowego prezbiterium, zamkniętego pięciobocznie oraz jednoprzęsłowych ramion krzyża od północy i południa, zamkniętych także pięciobocznie i tworzących rodzaj transeptu. Od południa między ramię transeptu a prezbiterium dobudowana została wieża z kaplicą w przyziemiu, w dolnej części kwadratowa, powyżej trzeciej kondygnacji przechodząca w ośmioboczną. Od północy do prezbiterium przylega trójprzęsłowa zakrystia. Na zewnątrz kościół opięty jest przyporami i nakryty dachami dwuspadowymi. Okna ostrołukowe, wypełnione maswerkami z końca XIX w. Wnętrza świątyni nakryte są sklepieniami krzyżowo-żebrowymi natomiast północne ramię nakrywa sklepienie gwiaździste czteroramienne. W prezbiterium warto zwrócić uwagę wsporniki w kształcie głów i symboli Ewangelistów. Ramiona krzyża otwarte są ostrołukowo do wnętrza. Od południa do zachodniego przęsła korpusu prowadzi portal uskokowy z kielichowymi kapitelami z profilowaną archiwoltą zamknięta półkoliście. Portal do wieży z laskowaniem skrzyżowanym w kluczu.

WYPOSAŻENIE WNĘTRZA. W kościele zachowały się dwa barokowe ołtarze boczne oraz renesansowa ambona z 1607 r. Przy wejściu do kościoła wmurowane są dwie tablice pamiątkowe: Johannesa Schefflera, śląskiego poety religijnego (zm. 1677) i Emanuela Kani, polskiego kompozytora (zm. 1887), który był przez pewien czas organistą w kościele św. Macieja.

Przed kościołem ustawiona jest dużych rozmiarów barokowa figura św. Jana Nepomucena, wykonana w 1723 r. przez Jana Jerzego Urbańskiego.

Rzut poziomy za: Pilch J., Leksykon zabytków architektury Dolnego Śląska, Warszawa 2005

LITERATURA

Antkowiak Z., Kościoły Wrocławia, Wrocław 1991
Architektura gotycka w Polsce, pod red. T. Mroczko i M. Arszyńskiego, Warszawa 1995
Pilch J., Leksykon zabytków architektury Dolnego Śląska, Warszawa 2005

Wrocław, kościół św. Macieja, dawniej krzyżowców z Czerwoną Gwiazdą

{gallery}polska/dolnoslaskie/wroclaw_kosciol_sw_macieja{/gallery}

Kościoły Wrocławia opisane na stronie zabytkowekoscioly.net

Wrocław, katedra św. Jana Chrzciciela
Wrocław, kościół św. Elżbiety
Wrocław, kościół św. Marii Magdaleny
Wrocław, kościół św. Stanisława, św. Doroty i św. Wacława
Wrocław, kościół Bożego Ciała
Wrocław, kościół NMP na Piasku
Wrocław, kościół św. Anny
Wrocław, kościół św. Antoniego
Wrocław, kościół św. Barbary
Wrocław, kościół św. Bernarda, dawny bernardynów
Wrocław, kościół św. Idziego
Wrocław, kościół św. Krzysztofa
Wrocław, kościół św. Krzyża
Wrocław, kościół św. Macieja
Wrocław, kościół św. Macieja, dawny jezuitów
Wrocław, kościół św. Michała Archanioła
Wrocław, kościół św. Piotra i św. Pawła
Wrocław, kościół św. Wincentego
Wrocław, kościół św. Wojciecha, dominikanów

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *